Nowy mjasec – nowy Rozhlad

W nowem wudaśe Rozhlada za mjasec měrc su zasej krotke a dlejše pśinoski w serbskima rěcoma wózjawili. Mjazy drugim jaden interview z Trudlu Malinkoweju pśi góźbje jeje noweje publikacije „Sorbische Denkmale“. W głownem dolnoserbskem artikelu pśedstajijotej Gregor Kliem a Maksimilian Hasacki rěcny imersiski program „ZORJU“ za dorosćonych. Źaseś luźi wuknjo dolnoserbsku rěc wót septembra do awgusta, pěś dnjow wob tyźeń, šesć góźinow wob źeń. Wóni dostanu małe stipendium, pśeto deje móc se jano na ZORJA koncentrěrowaś. Cil jo spěchowanje a zmócnjenje dolnoserbskeje rěcy, tak až buźo zasej wšedna rěc. Fokus pak dej pódla rěcnych znajobnosćow teke na stwórjenje a zmócnjenje serbskeje identity lažaś. Gregor Kliem a Maksimilian Hasacki dajotej pokazki na wuspěšne programy w Kanaźe, z Baskiskeje, w Bretani, pla Maori w Nowoseelandskej a Aborigines w Awstralskej. Wšykne maju gromadu, až wužywaju wósebne metody k nawuknjenju rěcy. Pśikłady pokažu, až w krotkem casu wjelike kšace móžne su. Wónej teke pśirownujotej wuknjenje źiśi a dorosćonych: Źiśi maju wužytk, rěc kuždy źeń słyšaś, trjebaju pak wjele lět za perfektnosć rěcy – lěpšyna dorosćonych stej hynakša motiwacija a drugi zaměr, togodla mógu wjelgin malsnje nawuknuś (gaž teke kuždy źeń rěc słyše). Za běžne powědanje su pó žrědle 2.000 góźinow imersije notne, cogoždla programy ako ZORJA su wjelgin eficientne. W Dolnej Łužycy su imersiske metody pśisamem jadnučka móžnosć za malsne nawuknjenje. Pśeto problem njejo material, ale až familije se njewulicuju wjele w serbskej rěcy, gronitej awtora. W pśinosku su někotare imersiske metody pśedstajone: „Master-Apprentice-Model“ (sebje aktiwnje rozsuźiś, co jaden co wuknuś), „learning through teaching“ (wukniki wuwucuju) a „Accelerated Second Language Aquisition“, kenž jo metoda oralnego wuknjenja z wjele wizualizacijami. Pśi ZORJU, ako dej w nalěśu 2023 zachopiś, kśě mimo togo grajucy dolnoserbski nawuknuś. Togodla se program w zgromadnem źěle ze Serbskim institutom zestajijo z wucby a socialnych aktiwnosćow. Wobźělniki maju rěcne mentorki a mentory ako pódpěru. Zarědowarje planuju tež dalšne projekty a zmakanišćo, pśeto to dej akle zachopjeńk byś. Gregor Kliem a Maksimilian Hasacki pak teke pokazujotej na notne financěrowanje za wětše kšace, ale wiźitej pśi tom strukturnu změnu ako wjeliku šansu.K cytanju su mjazy drugim hyšći recensije a dolnoserbska baseń „La Paloma“ wót Hynca Rychtarja we tom Rozhlaźe.