Archiw artikelow: kwartal 4/2009

29.12.2009

Cogodla do Kanady? W Bohinje pójźo se Serbam lěpjej!

Ten awstriski kulturny profesor Vogt jo nam teliko rozymnego a tež mjenjej mudrego na blido połožył, až jo ceła Łužyca bejnje zwita a se pyri, kuždy źeń wót nowego. Kak něnto dalej, co z teju papjeru cyniś? W takem paźe jo pśecej to nejlěpše... [ dalej ]

29.12.2009

Beno Pětška swěśi 75. narodny źeń

Swójogo pśijaśela Bena Pětšku (roźony 30. decembra 1934) som w zachadnych mjasecach zmakał dwójcy: Prědny raz jo to było pśi prezentaciji pratyje „Stog – Der Schober“ na pśedwjacoru domowniskego a drastwowego swěźenja w Bórkowach. [ dalej ]

29.12.2009

Janźelske głose su zapowědali wjasołu gódownu powěsć

Chóśebuz/Cottbus. Pódla jatš a swětk su gódy ten wušy swěźeń kśesćijanow. Wěrjece na cełem swěśe wopominaju Kristusowe naroźenje. W žywjenju kuždeje wósady jo to wósebne tšojenje ... [ dalej ]

22.12.2009

„Dawaś jo zbóžnjej ak braś“

Tyšaŕ Brunaŕ scyni swój heblik na bok a wurěšy swóju śpicku, pśeto ten źeń běšo se minuł a ten wjacor pśišeł. Jogo žona sejźešo južo pśi kuźeli a wobwjertašo pilnje to kólasko. Brunaŕ weze stoł a sednu se k njej. – Derje, Fryco, až pśiźoš – źašo Liza, ta młoda žona – něto comej sebje wšake wulicowaś, tak dłujko, až ten zaspańc tej wócy nama zamknjo. [ dalej ]

22.12.2009

Serbske motiwy něnto na gódownych kulach

Co by byli gódy mimo tych pisanych gódownych kulow a drugich pyšnotkow na gódownych bomach? Tych bywa kužde lěto pśecej wěcej a wóni bywaju stawnje pisanjejše, rědnjejše, wósebnjejše a, to se wě, cesto droše. Jadna žeńska z Lubnjowa, cłonk znatego Domowinskego towaristwa „Rubiško“, jo lětosa na swój part k tomu pśinosowała. Jo měła dobru ideju, kak by se mógało na gódownych bomach w pśichoźe pokazowaś a błyšćiś to serbske, to łužyske. Casnik jo był narski, co jo wóna se rědnego wumysliła. [ dalej ]

22.12.2009

„W Błotach ga žedne chójce njerostu“

Drebom jo nejwěcej znata serbska wósebnosć, což nastupa wupyšnjenje śpow ku gódam. Pó lěśe 1989 jo drebom (abo kradu na serbski „wjerśaty bom“; nimski Drehbaum) měł mału renesancu. Wón ga to jo, kótaryž stoj pla wšakich familijow w dobrych jśpach město togo gódownego škrjoka, na pśikład wu Janojc w Dešnje. [ dalej ]

22.12.2009

„Ich soll gesund bleiben und Glück haben“

In der Neu Zaucher Kita „Spreewaldspatzen“ ist die Spannung bei den Kindern der Witaj-Gruppe „Mały plon“ (kleiner Drache) jetzt besonders groß. Etwas zeitiger als sonst wurden sie vom Hofspiel in das Spielzimmer geholt. [ dalej ]

15.12.2009

Bumbac źo špacěr

Bumbac, jeb abo heb – wjele serbskich mjenjow ma ten bejnje rědki ptašk, kótaryž wjeźo wjelgin kšajźne žywjenje. Pjerwjej jo tych bumbacow było wěcej žywych w Błotach a wokolinje, źinsa stoj wón na „cerwjenej lisćinje“ wobgrozonych zwěrjetow. [ dalej ]

15.12.2009

„Ich bin eine Prinzessin”

Diesen Vornamen tragen nur sehr wenige Mädchen. Tia ist es aber gewohnt, Auskünfte nach der Namensbedeutung zu geben: „Ich bin eine Prinzessin – so jedenfalls die griechische Bedeutung von Lutricia, der Langform von Tia. Er könnte auch von der anderen Langform Lueticia abstammen, „der Freundlichen“. Tia ist’s egal: „Dann bin ich eben eine freundliche Prinzessin!“ [ dalej ]

15.12.2009

„How něco wubraś abo wótpokazaś buźo śěžko“

Chóśebuz/Cottbus. Vattenfall buźo w lěśe 2010 spěchowaś serbske projekty w Dolnej Łužycy ze sumu 250.000 euro. Doněnta su serbske towaristwa, kupki, insitucije a indiwiduelne paršony zapódali pla Domowiny póžedanje na spěchowanje dogromady 27 małych a wjelikich projektow, kótarychž pśewjeźenje kóštujo nagromadu 341.000 euro – to groni 91.000 euro wěcej nježli Vattenfall stajijo župje k dispoziciji. [ dalej ]

15.12.2009

Wjacerjali su akle bejnje pózdźe

Chóśebuz/Cottbus. Prědny kóńc tyźenja w decemberu su cłonki Młoźinskego aktiwa Domowiny měli kubłańsku ekskursiju. Na njej jo se wobźěliło 22 młodych luźi z Janšojc, z Bórkow, Dešna, Prjawoza, Pricyna, Kózlego, Škódowa, Depska a z města. Z nimi stej jěłej młoźinski koordinator Helmut Matik a Zaspowaŕ Bernd Kamjeńc. [ dalej ]

08.12.2009

Z Janšojc do cełego swěta

Stefanie Krawcojc ma tuchylu tśi městna, źož wjelgin cesto jo: w Barlinju ma swójo bydlenje, w Budyšynje swójo źěło a w Janšojcach pśebytk pla starjejšeju, gaž źěła w Budyšynje. Zachopjeńk nowembra jo zachopiła źěłaś ako doktorandka na Serbskem instituśe w Budyšynje. Wóna buźo w pśiducnych tśich lětach pisaś politisku biografiju Miny Witkojc. [ dalej ]

08.12.2009

„Chto ga južo wjerśi serbske filmy?“

Pla Wendlandojc doma w Lubnjowje jo rědna atmosfera. W kamjenjach se pali wogeń, śopło jo, śpa jo rědnje wupyšnjona z adwentskimi pyšnjeńkami, na bliźe stoj škla ze słodkosćami. Na gluku som namakała, źo Karl Wendland bydli, som pśi se mysliła. [ dalej ]

08.12.2009

„Uff’s Ei schmeckt er besonders...“

An diesem 8. Dezember 1967 herrschte starkes, unangenehmes Schneetreiben. Fährmann Erich Konzack hatte so seine liebe Müh‘ einigermaßen geradeaus zu steuern. Auf seinem Kahn befand sich die Aussteuer seiner Sigrid aus Groß Lübbenau und natürlich auch diese selbst, die er eine Woche vorher geheiratet hatte. [ dalej ]

08.12.2009

„Wón jo se togo spanja wótwucył“

Zaspy/Saspow. Wót zajźoneje srjody wisy w Zaspach pśi głownej droze tofla k cesći serbskego procowarja Kita Šwjele (1836–1922). W domje, kótaryž ma źinsa numer 15, jo se wón naroźił. [ dalej ]

01.12.2009

„Ich frage nicht lange nach, ich mache es einfach!“

In Maust gibt es eine junge Frau, die seit Jahren ihre eigenen Trachtenröcke näht, und damit teilweise auch Bekannten einen Gefallen tut. Der Nowy Casnik wollte wissen, wie es zu diesem besonderen Hobby und zu dieser Leidenschaft der 31jährigen kam. [ dalej ]

01.12.2009

Na wusokosći wócowu z nimskim statom

Město za serbske zastupniki w parlamenśe (Dalejwjeźenje ze slědnego Casnika) W koncepśe pśiraźujo se kněžarstwoma we Sakskej a Bramborskej, rezerwěrowaś w kuždem parlamenśe pśidatne město za serbskego wótpósłańca. Ten dej se wuzwólowaś na zakłaźe „serbskeje wuzwólowańskeje lisćiny“ w krajnem wuzwólowanju (wěcej wó tom konstrukśe stoj w kapitelu wó korporaciji zjawnego pšawa „Serbski dom“ – to buźo tema w pśiducnem Casniku). [ dalej ]

01.12.2009

Samy maju samo swój parlament

Zachopjeńk nowembra jo póbyła kupka serbskich luźi we Šwedskej. Pśepšosone su byli do tych stron, źož su tam žywe Samy. Wóni bydle ako mały lud w pódpołnocnem źělu Šwedskeje. [ dalej ]

01.12.2009

Serbska młoźinska kultura jo žywa!

Chóśebuz/Cottbus. Sobotu wjacor su wukniki a absolwenty Dolnoserbskego gymnaziuma, gósći a pśijaśele serbstwa swěśili w kafeteriji šule 26. schadowanku – to tradicionalne zmakanje absolwentow teje šule. [ dalej ]

24.11.2009

Kołacowe śěsto trjeba sol

Krotko do prědnego adwenta smy woglědali k Lejnje Theurichowej, ako bydli z cłowjekom w małem domje w Chóśebuzu-Modłeji. Regionalna powědarka Domowinskeje župy Dolna Łužyca na wuměńku měša až do źinsajšnego sobu w serbskem žywjenju: ako pśedsedarka Rady Załožby za serbski lud, spiwarka w chorje „Łužyca“, ako hobby-mólarka a wjednica źěłoweje kupki za serbske nałogi na Dolnoserbskem gymnaziumje. [ dalej ]

24.11.2009

„Serbske institucije su dysfunkcionalne“

Južo žedne tyźenje pśedlažy drugi, ten wažnjejšy źěl Vogtowego koncepta k spěchowanju serbskeje rěcy a kultury. Na zakłaźe prědnego źěla (analyza) pórucujo prof. Vogt ze Zgórjelskego instituta za kulturnu infrastrukturu na 280 bokach daloko segajuce strukturne změny serbskich institucijow a reorganizacije cełego serbskego žywjenja. Našym lazowarjam comy źěl pó źělu pśibližyś nejwažnjejše wugrona a naraźenja koncepta a nagranjamy wšyknych k žywej diskusiji. [ dalej ]

24.11.2009

Cesć za Pawlinu Krawcowu

Chtož se rozchojźujo pó Chóśebuskich drogach, ten buźo na wšakich sćažkach za pěškarjow wiźeś małe kuporowe toflicki. Na nich su pomjenjone luźe, kótarež su we fašistiskem casu śerpjeli a kenž buchu do popajźeństwa spórane a teke zamórdowane. [ dalej ]

17.11.2009

Njezjapki stej dostałej 300 swójźbnych za mórjom

Chóśebuz. 21 luźi jo pśišło 4. nowembra na pśednosk do Serbskego muzeja. Ako pśidank k tuchylnej wósebnej wustajeńcy wó serbskich wudrogowarjach do zamórskich krajow jo muzej zarědował pśednosk. [ dalej ]

17.11.2009

„Domowina dej wóstaś“

Chóśebuz/Cottbus. Pśedsedarstwo Domowinskeje župy Dolna Łužyca jo se slědny tyźeń wałtoru prědny raz zaběrało z planami prof. Vogta za cełe pśestruktuěrowanje Domowiny, serbskeje załožby a serbskich institucijow w Dolnej a Górnej Łužycy. We wobšyrnej koncepciji jo prof. Vogt, kenž źěła we jadnom kulturnem instituśe w Zgórjelcu/Görlitz, wuźěłał naraźenja, kak móžo se cełe serbske narodne a kulturne žywjenje modernizěrowaś a pólěpšyś. [ dalej ]

17.11.2009

Die Auswirkungen von Perestroika und Glasnost auf die Sorben/Wenden

Cesćone cłonki Domowiny a Maśice, cesćone gósći! Wjaselim se, až jo zajm za našo zarědowanje tak wjeliki. Wósebnje se wjaselim, až su wukniki DSG pśišli – pśisamem ceły ducent. – Die DDR hat sich in den 40 Jahren ihres Bestehens nicht – schon gar nicht für sich allein – als monolithischer Block erwiesen, der in seiner Struktur festgefügt, ohne Einbuchtungen und Risse gewesen war. Es gab Veränderungen, Krisen und punktuelle Umbrüche, nicht zuletzt auch in der Nationalitätenpolitik, oder wie wir heute sagen Minderheitenpolitik... [ dalej ]

17.11.2009

Serby w casu pśewrośenja

Chóśebuz. Na 5. nowembrje stej Domowinska kupka a Maśica Serbska kazałej na temowy wjacor „Dolnoserby w casu pśewrośenja. Die Wenden und die Wende. Serbske tšojenja prědk 20 lět“. Pśednosowali su pěśo luźe. Za diskusiju njejo był pśisamem žeden cas. Pśedsedaŕ Maśice Serbskeje dr. Pětš Šurman jo powědał wó aktiwitach pla Serbow w slědnych lětach DDR pód wliwom perestrojki. Něgajšny šefredaktor Casnika Horst Adam jo informěrował wó tšojenjach w Domowinje a w serbskem žywjenju wót oktobra 1889 do měrca 1990, wó kótarychž jo dolnoserbski tyźenik tegdy rozpšawił. K tomu dajo tuchylu seriju w Casniku. [ dalej ]

10.11.2009

Skóro zasej wugel z Rychwałda

W gmejnje Rěčicy/Rietschen we wokrejsu Zgórjelc ze swójimi pśisamem 3000 wobydlarjami buźo se w pśiducych źaseś, dwaźasća a wěcej lětach wjele pśeměniś. To wósebnje płaśi za te jsy k pódwjacoru, ako pśisłušaju wjelikej gmejnje – za Nowy a Stary Lubolń/Neu und Altliebel a za Hamoršć/Hammerstadt. [ dalej ]

10.11.2009

Serija – pśed 20 lětami w Casniku

NC 45/11.11.1989 Sekretariat Zwězkowego pśedsedarstwa jo na swójom pósejźenju 31. oktobra tśi wažne dypki wobzamknuł a Casnik je na 1. boce wótśišći. K prědnemu to: wutwóriś ma se źěłowa kupka, do kótarejež słušaju luźe, ako su zapódali na wjednistwo Domowiny a na redakciju „Noweje doby“ kritiske listy a pisma, a zastupniki zwězkowego pśedsedarstwa. [ dalej ]

10.11.2009

Muza poezije w Slěpjańskej rěcy

Rowne/Rohne. Wjelika śpa w Njepilic dwórje jo była sobotu, 7. nowembra, nabita połna. Wokoło 70 luźi jo tam w něgajšnem wutwarjonem wóleńcu Hanza Njepile słuchało poeziju w swójej serbskej rěcy. Rowniska Roža Šenkarjowa jo na tom wótpołdnju cytała ze swójich nowych kniglickow. [ dalej ]

03.11.2009

Diskusija dla Vogtowego pósudka

Cełkowny koncept Zgórjelskego wědomnostnika prof. dr. Matthiasa Theodora Vogta za dalšne spěchowanje serbskeje rěcy a kultury jo Załožba za serbski lud pśed krotkim do interneta stajiła, aby kuždy Serb a drugi zajmc mógał jen cytaś a se wólodowaś. Vogtowy koncept jo wubuźił diskusiju: [ dalej ]

03.11.2009

Fota Irmgard Kulejoweje su wjelgin rědne

Až njejo wóna jano wjelgin dobra mólarka, ale až wumějo tejerownosći šykownje fotografěrowaś, to młoge luźe zewšym njewěźe. To grono jo wó Irmgard Kulejowej, wó tej něnto južo 82-lětnej žeńskej z Bukowa pla Grodka, ako jo wšuźi w Łužycy a zwenka njeje znata za swóje wjelgin rědne a lubosnje mólowane wobraze. Jano wjelgin rědko – bóžko – jo dotychměst stupiła ze swójimi fotami do zjawnosći (Öffentlichkeit). [ dalej ]

03.11.2009

NOWA serija – pśed 20 lětami w Casniku

Pśed 20 lětami jo se chopiła pówalowaś DDR. Zachopiło jo se to z tym, až jo se 9. nowembra lěta 1989 wótpórała Barlińska murja. Teke we Łužycy a w Serbach smy dožywili tu „měrnu rewoluciju“, na wšaki part su serbske luźe do togo zapśimnuli. Wjele z togo jo se wótbłyšćowało teke w Nowem Casniku. Kuždy źeń jo se tegdy něco nowego stało w tom wichórojtem casu, a dolnoserbski tyźenik jo musał wjelgin chwataś, aby to nejwažnjejše w casu politiskego pśewrośenja (Wende) za swójich cytarjow zapopadnuł. [ dalej ]

27.10.2009

Móžoś słuchaś CD a se woglědaś film wó farmje w Awstralskej

Pětk, 16. oktober, jo se wótwóriła nowa wustajeńca „Móje serbske kórjenje. Dolnoserbske wudrogowarje a jich pótomniki źinsa“ w Serbskem muzeju. Wušej 60 luźi jo pśichwatało. Mathias Kießling jo muzikaliski zawjadł do tematiki wudrogowanja. Ze swójim spiwanim a graśim na gitarje jo wšych gnuł. [ dalej ]

27.10.2009

Stara wěda njebuźo wumrěś

Brigitte Brylkowa sejźi w swójej „tradiciskej śpě“. Městna w domje za taku śpu jo dosć, ga jo se tam naroźiła a wótrosła ako nejstarša ze 9 sotšymi a bratšami. Janšowarka jo teke měła serbsku starku a starego nana we domje, a teke jeje nan jo serbski wuměł. Tu rěc wóna wěc njewumějo, ale swóju zagóritosć za to serbske jo weto nadejšla: ga za serbsku drastwu. [ dalej ]

27.10.2009

„Serbska rěc jo śěžčejša ako swahili“

Chóśebuz/Cottbus. W Šuli za dolnoserbsku rěc a kulturu jo se zakóńcył tyźeński ferialny kurs serbskeje rěcy, na kótaremž su se wobźělili 18 luźi z Łužyce, Nimskeje a blišego a dalšnego wukraja. [ dalej ]

20.10.2009

Krale mimo kralowki mógu ned doma wóstaś

Chóśebuz/Cottbus. Młoźinski aktiw jo 13. oktobra oficialnje wugódnośił wuběźowanje wó nejrědnjejšy majski bom. Młoźinski koordinator Helmut Matik a Ines Neumannojc wót Nowego Casnika stej ako organizatora wuběźowanja gratulěrowałej dobyśarskim kupkam. [ dalej ]

20.10.2009

„Mója luba Hochoza“

Tužyca jo zapśimjeła teke mě ako jo se zachopjeńk mjaseca rozlěgała w našych serbskich krejzach a stronach powěsć, až jo pětego oktobra togo lěta Wylem Lehmann-Hochoski swójej wócy na pśecej zamžerił. Njejsom z tym zgubił jano dobrego znatego a pśecej pomocniwego pśijaśela, ale jogo za wšyknych weto njewócakowana a njezjapka smjerś jo mjazy tymi na serbskem pólu źěłajucymi dalšnu wjeliku źěru wurubała. [ dalej ]

20.10.2009

„Njedajo nikogo, ako jo se jo wěcej zasłužył”

Pančicy-Kukow/Panschwitz-Kukau. Wjeliki górnoserbski basnikaŕ Jakub Bart-Ćišinski jo nawłos pśed 100 lětami wumrěł, a togodla by było śěžko namakaś za lětosnu swětosnosć pósćenja Myta Ćišinskego lěpše a pśigódnjejše město ako tu gmejnu, źož jo se wón naroźił a se dožywił. [ dalej ]

13.10.2009

Žylowarka co rada pódawaś serbsku wucbu

Město/Cottbus. Slědny pětk jo se swětosnje wótwórił dwělětny dalejkubłański studium dolnoserbšćina w Chóśebuzu. Dr. Wolfram Meyer zu Uptrup, zagronity za serbske a mjazynarodne nastupnosći pśi bramborskem ministarstwje za kubłanje, młoźinu a sport, jo wuwitał w nadawku kubłańskego ministarja zastupniki Statnego šulskego amta Chóśebuz, uniwersity Lipsk , ABCeja, Šule za dolnoserbsku rěc a kulturu, Rěcnego centruma Witaj, bramborskeje Serbskeje rady a študańce. Zarědowanje jo muzikaliski wobrubił chor Dolnoserbskego gymnaziuma. [ dalej ]

13.10.2009

Pó wójnje su w českich šulach wuknuli

Jo južo wjele lět dobra tradicija, až wjelika Domowinska kupka Chóśebuz pśepšosyjo swójich cłonkow na zgromadny wulět z busom. Pśecej na głownej zgromaźinje zachopjeńk lěta se wó tom diskutěrujo, źo dej wjasć pśiducna zgromadna jězba. [ dalej ]

13.10.2009

Wochylu su se zanurili do młyńskego gata

Žylow/Sielow. Hyšći až do 3. nowembra drogujo pupkowe źiwadło Nimsko-Serbskego ludowego źiwadła Budyšyn z noweju inscenaciju „Mały Nykus“ pó Dolnej Łužycy. Kusk w dolnoserbskej rěcy za źiśi wót 3 lět jo měł swóju premjeru 5. oktober w zakładnej šuli Žylow. Dožywili su ju Witaj-wukniki 1. do 3. lětnika a starše źowćka a gólcyki Witaj-źiśownje „Mato Rizo“ ze Žylowa. [ dalej ]

06.10.2009

Lennox, Noah a Adrian su swěśili kokot

Chóśebuz/Cottbus. Slědny septemberski źeń su swěśili w Kita „Villa Kunterbunt“ w měsće žnjowny swěźeń. Pśiglědowarje su byli starjejše a stare starjejše. Witaj-źiśi wót Villa Kunterbunt su raz wob lěto pó měsće ducy ako ‚pósołniki’ serbojstwa. Pśegótowane do wšakorakich zwěrjetow, do jajoweje žeńskeje a do njewjesćinskego pórika su rušowali małe camprowarje w zastojnskem twarjenju Vattenfalla, w nowem nakupowańskem centerje w Chmjelowje a w Domje gójcow w něgajšnem TKC. Jich pósołstwo − serbska rěc jo žywa − njejo mógł nichten daniž pśesłyšaś daniž pśewiźeś. [ dalej ]

06.10.2009

Małki lud, wjeliki potencial

Chóśebuz/Cottbus. Małke, mjeńšynowe ludy njamaju se lažko pśi zeźaržanju swójeje rěcy. Pódobne problemy maju z tym pśisamem wšuźi w Europje, a togodla jo to zmysłapołne, swóje nazgónjenja a fachowe wiźenje wuměnjaś a jaden wót drugego wuknuś. [ dalej ]

06.10.2009

„Až ma serbska muzika pśichod“

11. oktobra zeger 17.00 buźo zasej w měsćańskem konserwatoriumje rbb-koncert serbskeje muziki. Ako pśecej graś budu wuknice, wukniki a absolwenty konserwatoriuma. Rozgłosowy koncert rbb jo južo dłujka lětna tradicija. Prědny raz jo se taki koncert wugotował w lěśe 1995. [ dalej ]

Artikele pytaś

Stare artikele