Archiw artikelow: kwartal 1/2010

30.03.2010

WJASOŁE JATŠY!

30.03.2010

Słoźi teke mimo póscynjanja

Chto wót Was, lube lazowarje, znajo hyšći tu jatšownu gusku? Pjerwjej su źiśi wót swójich kmótšow krydnuli k jatšam dwě abo tśi pyšne jaja, wjeliku jatšownu gusku, paprjeńce a dalšne darki – pjenjeze, kus sukna abo tasku. Jatšowna guska jo była 50-60 cm dłujka, niźi 30 cm šyroka a jo měła pódobu palmowego łopjena. [ dalej ]

30.03.2010

Ansambel buźo dalej, ale mjeńšy

Chóśebuz/Cottbus. Rada Załožby za serbski lud jo stwórtk we wjažy Dolnoserbskego internata wobzamknuła, až Serbski ludowy ansambel buźo dostawaś wót lěta 2012 4.000.000 euro na lěto, to jo 900.000 euro mjenjej ako doněnta. Zrownju su zwólili do nowego koncepta, ako pśedwiźi reducěrowanje personala wót dotychměst 107 na 64 źěłowych městow. [ dalej ]

30.03.2010

Das Vetschauer Riesending vom 10. August 1930

Der 31. März 1880 ist die Geburtsstunde der wendischen/niedersorbischen Maśica Serbska, der Muttergesellschaft zur Förderung des Buchwesens, von Sprache und Kultur. Sie entsteht an diesem Tag als Sektion der Maćica Serbska in Bautzen. [ dalej ]

23.03.2010

Nimsko-dolnoserbski słownik se dopisujo, njejo pak hyšći donapisany

W Chóśebuskej wótnožce Serbskego instituta pśedlažy Nimsko-dolnoserbski słownik (DNW) z wěcej ako 70.000 słowami na jadnab 2.300 bokach (formata 12 na PC) w surowej wersiji. [ dalej ]

23.03.2010

„Wie man seine Sprache hassen lernt” – ein Memento über Ausgrenzung und Entwürdigung

Im Domowina-Verlag ist im März dieses Jahres Měrćin Wałdas Studie Wie man seine Sprache hassen lernt erschienen. Wałdas umfassende und düstere Dokumentation ist in ihrer Tragweite kaum zu überschätzen. Erstmals bringt sie eine jahrhundertealte Tradition der Entwürdigung und Unterdrückung des sorbischen Volks systematisch zur Sprache. [ dalej ]

23.03.2010

Smy na uniwersiśe prezentne

Chóśebuz/Cottbus. Wustajeńca „Serbska rěc jo žywa“ we wjažy biblioteki BTU jo se zakóńcyła. Pśi tej góźbje jo wokoło 50 gósći dožywiło wósebnu finisažu. Wjednica biblioteki Magdalene Frewer-Sauvigne jo gósćam powěźeła, až za cas wósym tyźenjow... [ dalej ]

09.03.2010

Wó lanje su kśěli wšykno wěźeś

Janšojce/Jänschwalde. Dwě sobuźěłaśerce Drjowkojskeje tkajarskeje śpy su woglědali do Janšojskego domowniskego muzeja. Njejo to był wšedny woglěd. Gósća wót facha stej se za to zajmowałej, na kaki part se woglědarjam pśedstajaju serbske tradicije a burske źěło. [ dalej ]

09.03.2010

Reicher Musikschatz auf dem Ziegenbalg gespielt

Siegfried Holz (69) zählt die Auftritte längst nicht mehr. Um die 1.100 mögen es seit 1975 bis heute sein. „Ich freue mich noch immer auf jedenAuftritt.“, meint der Halbendorfer, Gründungsmitglied des Sorbischen Folkloreensembles Schleife. Im Ensemble gibt der frühere Schmied gern seine Erfahrungen weiter. [ dalej ]

09.03.2010

Serbska wustajeńca w Zgórjelcu

Zgórjelc/Görlitz. W radnicy w měsće Zgórjelc jo až do kóńca měrca k wiźenjeju wustajeńca, kótaraž pokažo historiju a źinsajšne žywjenje Serbow w Nimskej. To jo ta drogowańska wustajeńca (Wanderausstellung), zestajona wót Załožby za serbski lud, kótaraž jo w zachadnych lětach drogowała južo do młogich městow w cełej Nimskej a rowno tak do drugich krajow. [ dalej ]

02.03.2010

Martin jo něnto Měto

My Serby mamy pó źělach nimske mjenja, kótarež su wordowali južo pśed dlejšym casom pśenimcone. Druge maju serbske mjenja – tych jo teke wjele wu nas w Dolnej Łužycy. Napisane su ale wšykne na nimski, pó ortografiji a regulach nimskeje rěcy – we wupokazu a we wšyknych oficialnych dokumentach. [ dalej ]

02.03.2010

Su krydnuli teliko k jěźi, až njejsu wšo zjědli

Dešno/Dissen. Co cyniś z teju drogotneju drastwu, gaž se z njebja kida mokšy sněg? Te jadne źowća su se ned dešćowu foliju wobchyśili, te druge – tradiciji zwěrne – su šli we tom sněze, riskěrujucy, až te lipate sněgowe pjeluchy budu na jich włosach, cypjelach a kóšulach wisecy wóstaś. [ dalej ]

02.03.2010

Mejstaŕ klawěra a znajaŕ ludowych spiwow

Lubin/Lübben. Njeźelu tyźeń su pśijaśele a familija spominali na komponista prof. Dietera Brauera. Źěłowy serbski krejz a Domowinska kupka Lubin stej ze Šulu za dolnoserbsku rěc a kulturu pšosyłej na wósebne wótpołdnjo pód motom „Spominamy na wjelikego syna města Lubin”. [ dalej ]

23.02.2010

„Co jo gluka, prajćo, co? Woblicow ma teliko!“

Slěpjańska rěc jo literarna mikrorěc, glich dla swójeje małkosći nic pitśitśki mjenjej rědna ako jeje serbskej sotše. Jeje bogatstwo jo nam na papjerje ako prědny zjawił Rowniski połbur Hanzo Njepila (1766–1856). Wopisanje jogo žurnego a chudego žywjenja jo se pó źělach zeźaržało a dawjeto dwójcy wudało. Ale serbska rěc Slěpjańskeje wósady jo pśecej hyšći žywa, a jeje žywosć artikulěrujo se w nowej literaturje. Gódna pśiducnica Njepile jo Roža Šenkarjowa (roź. 1934 w Rownem). W 55. źělu rěda Serbska poezija jo Ludowe nakładnistwo Domowina pśed krotkim wudało zběrku jeje poezije. [ dalej ]

23.02.2010

„Hyšći 40 lět pó tom jo se mě to cowało“

Bombarděrowanje města 15. februara 1945 njejo pótrjefiło jano měsćanarjow. Teke luźe z wokolnych jsow su wjele wót togo sobu dostali, někotare su pśi tom zaginuli. Wokoło zeger 11.30 su ten źeń chopili pśedalarm biś, krotko pótom ten pšawy alarm. Zeger 11.53 su padnuli te prědne bomby. We tych pśiducnych 34 minutach su zrozbijali źěle dwórnišća, chórownje a wokolnych chromow. Wušej 1.000 luźe jo zaginuło, a wokoło 13.000 su zrazom wordowali wuběgańce bźez pśebytka. Na tom samem dnju jo se wšuźi w měsće paliło. [ dalej ]

23.02.2010

„Pšašane su praktikabelne rozwězanja”

Chóśebuz/Cottbus. Kake měnjenje dejtej bramborska Lěwica a jeje frakcija w bramborskem parlamenśe měś k problematice Vogtoweje studije, a wósebnje Serbskego ansambla a Serbskego muzeja w měsće? Z tym pšašanim jo se sobotu zaběrała źěłowa kupka „Etniske mjeńšyny“ pśi Lěwicy. [ dalej ]

16.02.2010

Selbständigkeit war nötig

Sielow/Žylow. Der Deutsch-sorbische Chor Sielow ist seit dem 1. April 2009 eigenständig. Zuvor hatte er 33 Jahre dem Deutsch-Sorbischen Ensemble Sielow angehört. Warum haben sich die Sängerinnen und Sänger vom Ensemble getrennt? [ dalej ]

16.02.2010

Lětosa jo 30. kokotowy jubilej

Prjawoz/Fehrow. Slědnu woklapnicu su lětosa pśewjadli w Prjawozu. W tamnem sportarskem domje jo pśišło gromadu połsta wobydlarjow, mjazy nimi snadna licba młodostnych. Šołta gmejny Smogorjow-Prjawoz Joachim Emmrich jo swóju rozpšawu zachopił ze statistikami. [ dalej ]

16.02.2010

Budu spominaś na Tšawnicu

Chóśebuz. Domowina pśewjeźo kužde lěto Źeń wótbagrowanych serbskich jsow, źož se dopomina na dostojny part na wubranu wjas w Górnej, srjejźnej abo Dolnej Łužycy. Lětosa, dnja 12. junija, wótmějo se wopomnjeński źeń na něgajšnem teritoriumje Tšawnice/Tranitz. [ dalej ]

09.02.2010

Kóńc tyźenja na Lědach

Tšugi su zamarznjone, lod jo tłusty a mócny. Jaden wobydlaŕ jo pśigótował mały „imbis“ za luźe, kótarež how pśidu na zelezkach (šuflitach), a maju to póžedanje se něcogo śopłego napiś, něco zjěsć abo jano se nachylku sednuś a tym mucnym cłonkam daś wótpócynuś. Pódla jo jadna Bórkojska cołnowarka, ako jo how na zelezkach z Kuparskich Bórkow pśignała. Ten muski prězy ma pśiwězane historiske zelezka z kulowatymi špicami a źaržy w ruce štapc – drjewjany kij ze špicateju kokulu, z kótarymž móžo se sam z wódy wuśěgnuś, jolic až se lod spózy njogo pśełamjo. Błośanarje su se pjerwjej jano ze štapcom w ruce pó loźe suwali – a wón jo južo wjelim to žywjenje wuchował. [ dalej ]

09.02.2010

Połterne su se pśebažnjali ze znaśami serbskeje rěcy

Janšojce/Jänschwalde. „Gaby my w našom młodem casu tak rozwlacone šli na zapusće, ga pón by nas ten wjednik ned wuflinkał!“ – jo wiła z głowu Lowiza Freitagowa, wiźecy, až ta smuga zapustarjow jo se rozpušćiła a kuždy pórik ženjo za se. Te jadne ganjaju tam a zas, te druge se wobźaržuju pśi wrotach. [ dalej ]

09.02.2010

Z fiolchenoweju lapu a cypjelom na zapust

Wjerbno/Werben. Jubilejny zapust jo pśecej něco wósebnego – to pśitrjefijo teke za Wjerbanarje, ako su njeźelu tyźeń swěśili ten 170. „wušy swěźeń młoźiny“, ako se cesto zapustoju groni. Swěźeń młoźiny? No jo, pśi takej kulowatej licbje ga njedostanjo se ta wjasołosć jano młoźinje, ale wšym. 112 pórow do gromady – to ga kuždy se móžo sam pśedstajiś, kak dłujka jo smuga tych zapustarjow była [ dalej ]

09.02.2010

Zmužnego Serba njezabyś, njepšawdu wótekšyś

„Nationalistische Macht und nationale Minderheit“ – to jo titel łoni w Barlinju śišćanych knigłow. W nich se wopisujo wójowanje Serbow wó rownopšawnosć. Źo pak teke wó dopokaz zaměrnego, cesto samo brutalnego pódtłocowanja narodnych mjeńšynow Nimskeje. [ dalej ]

03.02.2010

Wóttwarjenje abo pśetwarjenje kultury?

Jo lětosny program Serbskego ludowego ansambla był pśepolitiski? Młogi stśěla južo do ansambla a jomu wumjetujo, až jo njepśistojnje znjewužył jawišćo za politiski protest, za swóju wěc. Jo, ten program jo z wěstosću politiski. Ale jo to zlě? Za mójim zdaśim jo to legitimne a pšawe, až wobgrozona institucija wužywa wše swóje móžnosći, aby na swóju nuzu pokazali. [ dalej ]

02.02.2010

ZAPUST

Tyźeń stwórtk wótpołdnja: Tśinastkarje Dolnoserbskego gymnaziuma su z 20 zapustarskimi pórikami a kapału „Fichtemusikanten“ z Popojc pśez město rušowali. Na dogromady 17 stacijach su wjasele rejowali a spiwali. W Chóśebuskej radnicy jo zapustarjow wuwitał Lothar Nicht (Die Linke), decernent amta za pórěd. Foto: M. Helbig [ dalej ]

02.02.2010

„Naša rěc wóstanjo weto“

Janšojce/Jänschwalde. Wót zajźonego tyźenja maju tudy nowy, wósebny pomnik (Denkmal), ako žedna druga serbska wjas njama. Za někakim wopomnišćom z kamjenja pak buźośo we jsy pódermo pytaś – pśeto to njejo žedna skulptura daniž žedna tofla daniž žedno napismo. [ dalej ]

02.02.2010

Wjelki su zasej doma wu nas

Luboraz/Lieberose. Prědny wjelk, a snaź južo pórik, jo něnto doma w bliskosći Hochoze a Bělina. Južo w nowembrje su jagarje a gólnikarje ten zaśišć měli, až jaden wjelk se tam stawnje wobźaržujo, dokulaž su se cesto namakali jogo slědy a druge pokazki. [ dalej ]

02.02.2010

Su ga wšykne Serby katolske?

Wokoło 600.000 gósći su licyli na lětosnem 75. Zelenem tyźenju w Barlinju. Wóni su na toś tom nejwětšem „burskem“ rozpokazowanju cełego swěta wiźeli, co se w Nimskej a dalšnych něźi 60 krajach wšykno rědnego gótujo za šyju a magan a za strowje. [ dalej ]

26.01.2010

„Buźćo gjarde na wašo serbstwo!“

Nowa Wjas/Neuendorf. Pětk wjacor w kjarcmje „Kastanijowy dwór“ jo dolnołužyska župa měła swóju głownu zgromaźinu. Na njej jo se wobźěliło 58 delegatow Domowinskich kupkow a towaristwow a bejna tšocha gósći. Rozpšawa (Bericht) županki dr. Madleny Norbergoweje jo wucyniła głowny źěl zgromaźiny. [ dalej ]

26.01.2010

Satira na Vogtowu studiju a załožbowu radu

„Co ga wy how cośo? How ga se nic njestanjo!“ Z tymi słowami jo rěšarka (Petra-Maria Wencelowa) wuwitała gósći na premjeru programa „Lipa abo Łužyca njejo žeden Vogtland“ wót Serbskego ludowego ansambla we Wjerbnje. [ dalej ]

26.01.2010

Za a pśeśiwo Vogtowej koncepciji

Gaž pśepšosyjo Serbski muzej w měsće južo z lěta 2007 na Serbske blido, pón njejsu te diskusije wó wažnych aktualnych problemach w serbskem žywjenju jano za wětšy źěl w serbskej rěcy (to groni, až jo to napšawdu serbske blido), ale teke wjelgin žywe a zajmne. [ dalej ]

19.01.2010

Karwonjece pótajmnosći

Wót ranego zajtša jo źeń ze šerymi mrokawami wuzapowjesowany. Šerizń wisy na bomach a płotach. Lažka kurjawa stupa z pólow a łukow a žeden wětšyk njepóduwa. Wšykno jo śicho. Jano karwony su zestawane a leśe śěžko pódlětujucy k pólam. [ dalej ]

19.01.2010

Sagen des Johann Hantscho-Hano

Schleife/Slěpe. Karsten Noack (45), Mitglied des Sorbischen Folkloreensembles Schleife, hat nach einem Jahr Fleißarbeit ein Buch auf den Markt gebracht, welches wohl als Bestseller der Schleifer Heimatliteratur seit der Wende von 1989/90 bezeichnet werden darf. [ dalej ]

19.01.2010

Tu „zgubjonu sroku“ su namakali

Młoge luźe sroki njelubuju. Te ga gótuju wjeliki zogol a cesto wuběraju gnězda drugich mjeńšych ptaškow. Jaden źeń wob lěto jo pak toś ten carno-běły ptašk wjelgin woblubowany a wucesćony, gaž se w Łužycy swěśi pó serbskej tradiciji 25. januara ptaškowa swajźba. [ dalej ]

12.01.2010

Ga budu Samy móc zakopaś kósći wóścow

Samy we Šwedskej su gano stupili pśed kněžarstwo z pominanim, aby jim slědk dali śělne pówóstanki (sterbliche Überreste) jich wóścow, kótarež se chowaju we šwedskich muzejach a wědomnostnych institutach. To su zwětšego kósći (knochy) a nopy. Zastupniki samiskego luda spominaju pśi tom na grozne wobstojnosći, pód kótarymiž su kósći samiskich luźi pśišli do šwedojskich kulturnych a wědomnostnych institucijow. [ dalej ]

12.01.2010

Zyma!

[ dalej ]

12.01.2010

Něnt smy hyšći wětše syrotki

Wótergi pišu medije wó tom, až rěcy na swěśe mrěju. To mrěśe jo w slědnych lětźasetkach se kradu póspěšyło – jo, móžoš groniś, až jo nabyło katastrofalnu dimensiju. W lěśe 2007 jo redakcija casopisa „Spektrum der Wissenschaft“ pósćiła cełe wósebne wudaśe tomu problemoju. [ dalej ]

12.01.2010

Serbska rěc jo žywa

Stwórtk, 14. januara, zeger 19.30 buźo se wótwóriś wjelika wustajeńca wó serbskej rěcy a kulturje w IKMZ Bramborskeje techniskeje uniwersity (BTU). IKMZ jo ta nowa biblioteka BTU, ako jo zaměstnjona we twarjenju z wósebneju architekturu: we tom žwałkatem głažanem „kašću“ na Marxowej droze. [ dalej ]

05.01.2010

Pśedawaju teke proseta

Swinjeńce w Hochozy na Pěskach su natwarili w 70tych lětach. To jo była inwesticija Hochoskeje LPG a někota-rych wokolnych prodrustwow. Rozmjej, až su wót tych wudobytkow pón wšykne inwestory něco dostali. Wót wšogo zachopjeńka až do pśewrośenja 1989 jo Měto Huglaŕ ze jsy groźi nawjedował. Ten daloko a šyroko pśipóznaty a za swójo dobre źěło wuznamjenjony kubłaŕ swini jo tegdy šeł na wuměńk. [ dalej ]

05.01.2010

Chto buźo „landrot“ w SPN?

Jo, chto buźo w pśiducnych 5 lětach krajny raźc we wokrejsu Sprjewja-Nysa? To buźo se něnto, ned na zachopjeńku nowego lěta, rozsuźiś. Prědny raz w historiji wokrejsa pak njebuźo wokrejsny sejm ze swójimi 51 cłonkami póstajiś, chto buźo ten „landrot“. [ dalej ]

05.01.2010

Einzigartige Darstellung der Heilsgeschichte

Briesen/Brjazyna. Wenige Tage vor Weihnachten bekam der Verein „Briesener Fresken“ den langersehnten Fördermittelbescheid von der Ostdeutschen Sparkassenstiftung für ein wichtiges Vorhaben zur weiteren Sicherung der mittelalterlichen Fresken in der Kirche zu Briesen. [ dalej ]

Artikele pytaś

Stare artikele