Artikele pytaś

Pytaj!

Stare artikele

Archiw artikelow Archiw artikelow
Archiw artikelow: kwartal 1/2009
[ slědk ]
-
31.03.2009

Pro und kontra Braunkohle

Wenn es um die Weiterentwicklung der Niederlausitz als „Kohleregion“ in Branden-b­urg geht, ist davon in erster Linie der Landkreis Spree-Neiße betroffen – sowohl aus positiver als auch negativer Sicht. Dieser Tatsache will sich auch der Kreistag SPN stellen. Auch in der jetzigen Legislaturperiode bis 2013 wird er sich mit dieser Problematik – besonders mit den vorgesehenen neuen Tagebauen und der damit verbundenen Abbaggerung mehrerer Dörfer und Ortsteile – beschäftigen und dazu eine Position beziehen müssen. [ dalej ]

-
31.03.2009

Zasłužbnemu casnika­rjeju a procowarjeju ­ k 70. narodnemu dnju

Tempus fugit, cas wuběga. Co­ra akle pěś­ašesćźasety, źin­­­sa južo se­dym­źasety na­rod­ny źeń. Co jo se w mja­­zy­­ca­­su změniło, jo se sce­łego něco za na­rod­ninarja změ­niło? Na jad­­nom boce za­wěsće, dokulaž jo mógał se wu­wólniś wót něgajšnych zawězkow, nuznosćow wótwenka a jo zdobył wól­nosć wuběranja, móžo sebje něnto to wuzwóliś, z cymž co se zaběraś. [ dalej ]

-
31.03.2009

„Asymetrija mjazy Łužycoma”

Lube bratśi a sotśi! Regionalna samostat­nosć a pówušenje našeje samozagronitosći ako e.V. stej nam tyłej w Dolnej Łužycy. Dol­noserbske žywjenje jo wjelgin pisane. Do­mo­winske kupki źěłaju pilnje, towaristwa woplěwaju serbsku kulturu, tradicije abo tradicionalne rucnikarstwo. [ dalej ]

-
31.03.2009

Su wuzwólili Jana Nuka, ale jano na dwě lěśe

Chrósćicy/Crostwitz. 148 wót 160 delegatow 14. głowneje zgromaźiny Domowiny sobotu w górnołužyskich Chrósćicach jo zgło­sowało za to, aby doněntejšny pśedsedaŕ Do­mowiny Jan Nuk narodnu organizaciju Serbow dalej nawjedował. [ dalej ]

-
24.03.2009

„Te młodše kśě se pśedewšym nažrěś”

Kak jo se lětosny zapust z wiźenja młoźiny raźił? Za tym jo se młoźiny pšašał młoźinski koordinator Helmut Matik na zmaka­nju mło­źinskego aktiwa Domowiny wałtoru ty­źeń w muzeju Dešnje. Młodostne su byli spo­kojom z wótběgom zapusta, weto njejo wšyknycko mimo wujśpjonka wótběgnuło. [ dalej ]

-
24.03.2009

Pśed kuždym pósejźenim mały rěcny kurs

Cłonki wokrejsnego sejma Sprjewja-Ny­sa (SPN) se njezmakaju jano na tych 4 abo 5 pósejźenjach wob lěto, ale swójo głowne źěło gótuju we swójich frakcijach a wósebnje pak w tych wušej 10 wšakich wuběrkach (Ausschüsse), kótarež wobstoje pśi wokrejsnem parlamenśe w Baršću. [ dalej ]

-
24.03.2009

Wobnowjonej rěcnej komisiji na drogu

Lube cesćowarje a lubowarje našeje dol­no­serb­šćiny! Pšaša-li se, stojmy něn­to na ně­­kakem roz­­puśu abo jadna-li se wó no­wy za­chopjeńk źěłabnosći Dolnoserbskeje rěcneje komisije (DSRK)? Za­wěsće mó­gał kuždy za sebje groniś: Glě­da­my – wiźi­my! Ale toś ta ludowa wěr­nosć nam wjele nje­gronijo, druge take gronko jo lěpše: Wo­póznaj se ze zachadnosću, aby we pśi­byt­nosći wobstał a za pśichod twa­rił. No a toś, pó­glědajmy nejžpjerwjej do zachad­nosći! [ dalej ]

-
17.03.2009

Nowe pšawo jo pśišło z pódwjacora

Lubnjow/Lübbenau. Lubnjowjarje a jich gósći su zgónili 19. februara we tamnem muzeju wjele nowego a zajmnego z Lubnjojskeje a dolnołužyskeje hi­storije. Mu­zej jo kazał archeologoju a historikarjeju Ralfoju Gebuhroju z Bar­linja. Wón jo spe­cialist za historisku pe­riodu słowjańskich groźišćow. Gebuhr jo tśi lěta źěłał na uni­wersiśe w Chóśebuzu, źož jo slěźił na pólu wužywanja wódy něga w Dolnej Łu­žycy. W 1990ych lětach jo se wobźělił na wje­likem archeologiskem projekśe w Dolnej Łužycy pód nawjedowanim prof. Henninga. Pśibytnym 40 luźam we Lubnjojskem muzeju jo mógał toś wjele nowego powěźeś. [ dalej ]

-
17.03.2009

Den Übergang praktizieren

Im vergangenen November verabschiedeten die Brandenburgische Technische Universität (BTU) in Cottbus und die Do­mowina ein Kooperationsabkommen. Aus diesem Anlass stellt Ihnen der Nowy Casnik in loser Folge Mitarbeiter der BTU vor, die in ihren Arbeitsfeldern mit regionalen Themen der Lausitz vertraut sind. Prof. Dr. Günter Bayerl ist Leiter des Lehrstuhls Technikgeschichte, der sich unter anderem mit den Auswirkungen des Braunkohlenbergbaus auf die Lausitz beschäftigt. Für den Nowy Casnik befragte ihn Ines Neumann. [ dalej ]

-
17.03.2009

64 cłonkow buźo zastupowaś Dolnu Łužycu

Chóśebuz/Cottbus. Cłonki pśedsedarstwa Domowinskeje župy Dolna Łužyca su se 11. měrca zejšli w Serbskem domje. Na zachopjeńku wobradowanja jo se pśed­stajił Thomas Burchardt ako nowy zastupnik dol­no­łužyskeje župy w nowem Bramborskem brunicowem wuběrku. Diplomowy zawodny góspodaŕ jo roźony w Drjenowje a bydli akle wót lěta 2000 w Baršću. Burchardt jo cłonk Domowinskeje kupki w Nowem Rogowje a pśirady Ludo­weje iniciatiwy „Klincańska runda”, kótaraž jo słušała k iniciatoram ludowego póžedanja pśeśiwo nowym brunicowym jamam. [ dalej ]

-
17.03.2009

„Wójowanje wó pjenjeze njama hyšći kóńc”

Podstupim/Potsdam – Drježdźany/Dres­den. We „pokeru” wó nowe financne do­grono za załožbu Za serbski lud su pśišli kšac doprědka. Kraja Bramborska a Sakska stej se dojadnałej, až pówušyjotej swój pśipłaśonk serbskej załožbje. Stakim jo wažna zajźowa wótpórana, aby se mógło nowe financne dogrono mjazy Zwězkom (how: Bund), krajoma a Załožbu za serbski lud wuźěłaś. [ dalej ]

-
10.03.2009

„Młode wěźe, až we jsy se powěda teke serbski“

Nawjedowaś wejsnu młoźinu zawěsće njejo lažko. Kake pócynki musyš měś, aby tu našocasnu trocowatu a wopěratu młoźinu se na 10 lět „pódwólił(a)”, wó tom smy se pśed krotkim rozgranjali z Manju Lobe­źic z Hochoze, kótaraž jo dajeto, pó 10 lětach, wótedała to wjedni­s­two swójomu młodšemu kumpanoju, Den­ny Ulbrichtoju. Wót njeju wobeju smy zgónili, z kakimi nadawkami musy se šef abo šefowka pjekoriś a co na nowe­go šefa pśiźo. How jo wopisane, kak Hochoska młoźina wiźi ten swět a to serb­ske wokoło sebje. [ dalej ]

-
10.03.2009

„Dobry źeń” – to njejo za njogo prozne słowo

Ten landrot jo był za serbskich luźi w Chóśebuskich a dolnołužyskich stronach južo pśecej wósebna paršona. W staršych casnikach jo se za wětšy źěl wó njom z cesćownosću pisało, gaž jo ten raz něźi woglědał, na pśikład do jadneje šule. Landrot (tak su pśecej pisali w Casniku – nic krajny raźc –, a luźe su teke tak powědali) ga jo był za wejsańskich luźi wusoka a wažna wósobina, a weto bliska a znata. [ dalej ]

-
10.03.2009

Zur Lösung der „Wendenfrage“ im so genannten Dritten Reich

Seit einiger Zeit ist die Thematik der Sorben/Wenden wieder stärker im öffentlichen Diskurs präsent, nicht nur wegen des Zapust. Vertreter unterschiedli­cher Parteien sowie der Domowina aus der Oberlausitz verweisen auf die Zunah­me sorbenfeindlicher Straftaten vor allem gegenüber religiösen Symbolen der sorbisch geprägten katholischen Kirche. Auch der Nowy Casnik berichtete bereits darüber. [ dalej ]

-
03.03.2009

„Gotthold” za lěto 1879 – prědna pratyja w dolnoserbskej rěcy

Pśed 130 lětami su wudali w Chóśebuzu prědnu pratyju z pśinoskami w dolnoserbskej rěcy. „Gotthold” jo był jeje titel, a jeje awtoroju a wudawarjeju jo se groniło Gottlieb Fengler, kenž jo był faraŕ starolutherskeju wósadowu w Depsku a w měsće. Wóna pratyja jo źinsa antikwariska drogostka. Serbski institut w Budyšynje wobsejźi eksemplar ze zawóstajeństwa Michała Hórnika, dalšny eksemplar chowa se we priwatnem wobsejźenju w Barlinju. [ dalej ]

-
03.03.2009

Njejo wěźeła, až gólc jo k njej chójźił na fryju

Drjenow/Drehnow. Šula za dolnoserbsku rěc a kulturu bitujo we swójom semesterskem programje wšakorake kurse a zarědowanja (Veranstaltungen) we swójom do­mje, ale teke zwenka njogo. Serbske maminorěcne luźe we tych jsach wokoło Picnja a Chóśebuza znaju wjednicu rěcneje šule Mariju Elikowska-Winklerowu a ju lubuju w roli powědateje a pśecej narskeje pójsynogi. [ dalej ]

-
03.03.2009

Komentar tyźenja: Nowy pomogaŕ w kubłańskem ministarstwje

Bramborske kubłańske ministarstwo jo zasajźiło głownoamtskego koordinatora za serbsku kubłańsku seś w Dolnej Łužycy. Tu nowosć jo wózjawiła Rada za serb­ske nastupnosći we slědnem Casniku (NC 08, 2. bok). Sobuźěłaśeŕ ministerstwa za kubłanje, młoźinu a sport Karl Fisher buźo zasajźowaś wótněnta 50% swójogo źěłowego casa za serbsku kubłańsku seś. [ dalej ]

-
24.02.2009

Młoźina jo wucesćiła swóju wjednicu

Hochoza/Drachhausen. Južo su mło­ge tšach měli, až šołta njebuźo źar­žaś žedno nagrono lětosa, hyšći pśed krotkim ga jo lažał w chórowni pó ope­raciji na kłuby. Njeźelu pśed dwěma tyźenjoma w zalu karcmy „Źiwy ja­gaŕ” pak jo se młogi zwjaselił, až jo šołta zasej na nogach a strowy. Pśisamem nichten njejo wumarkował, až wón musy se pśecej hyšći na kijach pódpěraś. Ale te jo šołta z wótglědanim wóstajił pśi sćěnje, nježli jo se k mikrofonoju stupił. [ dalej ]

-
24.02.2009

Měsćańska kupka jo ta aktiwnjejša w župje

Město/Cottbus. Njejo spśegnawane, gaž twar­źimy, až Chóśebuska Domowinska kupka se nejžwěcej angažěrujo za župu Dolna Łu­žy­ca. Pśedsedarka teje kupki Sabina Siegowa jo za to pomjeniła pśikłady na lět­nej głownej zgromaźinje tyźeń stwórtk w Serb­skem domje. [ dalej ]

-
24.02.2009

Uraltes „Fest des Lichts“ in der Niederlausitz

Die Zapust genannte „Wendische Fast­nacht“ ist eines der größten traditionellen Volksfeste in der Niederlausitz. Man spreche bitte „Sapust“ mit stimmhaftem „S“ am Anfang wie in „Sahne“. Der Zapust ist kein „Fasching“ oder „Karneval“. Unsere slawischen Vorfahren pflegten ihren Brauch bereits vor der Christianisierung. [ dalej ]

-
17.02.2009

Domownja – co to jo a za co ju trjebamy?

Domownja (Heimat) – co to jo a za co ju trjebamy? Trjebamy-lic ju doce­łego? A kak definěruju domownju Serby ako mjeńšyna, kótaraž jo žywa we Łužy­cy? To su byli pšašanja, na kótarež su pśednosowarje a woglědarje wopy­tali daś wótegrono na kolokwiumje, kótaryž su slědny stwórtk wugótowali na Bramborskej techniskej uniwersiśe k temje „Heimat – wozu?”. [ dalej ]

-
17.02.2009

Gjardy na serbske mě swójeje starkeje

Łoni we nowembrje stej Domowina a Bramborska Techniska Uniwersita (BTU) pódpisałej kooperaciske dogrono. Comy našym cytarjam někotare sobuźěłaśerje BTU pśedstajiś, ako se zaběraju teke z njetechniskimi temami. Prědny jo dr. Stefen Gros-Laitko, docent za kulturne wědomnosći a sobuini­ciator zgromadnego źěła ze Serbami. Rozgranjała jo se Ines Neumannojc. [ dalej ]

-
17.02.2009

Berührungspunkte zu wendischen Christen

Zum Thema bischhöfliches Amt – ein Amt der Einheit, sorbische/wendische Berührungspunkte und Förderverein für wendische Sprache in der Kirche, äußerte sich die Generalsuperintendentin des Kirchsprengels Cottbus Heilgard Asmus in einem Interview, das Adel­heid Daume mit Ihr führte. Zum Kirch­sprengel Cottbus gehören mehr als 400 Kirchgemeinden und noch viel mehr Kirchen. [ dalej ]

-
10.02.2009

Kenner und Freund der Sorben

Im Ministerium für Bildung, Jugend und Sport in Potsdam trägt ein neuer Mitar­beiter einen bekannten Namen: Karl Fisher. Der 63jährige war bereits seit 1992 im Bildungsministerium ein wich­ti­ger Mit­gestalter der sorbischen Bildungs­land­schaft. Nach 11jähriger Dienstzeit wollte er wieder mit Schülern zu tun haben, und gründete in Neuzelle ein freies Gymnasium, das sich besonders der deutsch-polnischen Aussöhnung verschrie­ben hat. Gesundheitliche Gründe ließen ihn wieder ins Ministerium wechseln. Mit Karl Fisher sprach Ines Neumann. [ dalej ]

-
10.02.2009

Pyšny pśeśěg mimo kóńca

Depsk/Döbbrick. To jo był wjelicki zapust, wó kótaremž buźo se dłujko powědaś. Hundert pěś a dwaźasty – wěriš-li starym zapiskam. Taka kulowata licba pomina se wót tych, kenž zapust organizěruju, wósebnu, wjeliku wokšomu (how: Umrandung). A Depsk jo pokazał, až móžo taku wrośenicu gódnje swěśiś. [ dalej ]

-
10.02.2009

Chto jo wopor a chto złostnik?

Chóśebuz/Cottbus. Gnujucy wulět do kóń­ca 18. stolěśa su dožywili lubowa­rje serbskeje literatury slědny stwórtk w rum­nosćach Serbskego muzeja, źož jo Jurij Koch w górnoserbskej rěcy lazował ze swójich nejnowšych knigłow „Na kóncu dnja“. Na zarědowanje stej kazałej jadnarka Ludowego nakładnistwa Domowina Marka Maćijowa a wušy šołta Chóśebuza Frank Szymanski. [ dalej ]

-
03.02.2009

Soll die NS-Ideologie wieder salonfähig gemacht werden?

Das CB-Stadtmagazin vom Januar/Fe­bruar 2009 enthält einen Artikel über die Wenden und die Deutschen und ihre Stadt“. Dieser ist durchaus informativ und vermittelt wichtige Fakten und Zusammenhänge zu den Sorben/Wen­den. Einzelne Passagen erregen jedoch Widerspruch, weil sie unkonkret sind und nicht weiter unterlegt werden. [ dalej ]

-
03.02.2009

„Pśestańmy z narodnym pesimizmom”

Lube Serby! Na wólbnej zgromaźinje w Janšojcach dnja 23.1. 2009 buch wuzwólona ako županka za župu Dolna Łužyca z.t. Cu se na tom městnje wuźěkowaś za wopokazanu dowěru a źěk wugroniś teke nowemu župnemu pśedsedarstwoju, ako co mě z radu a pódpěru pó boku stojaś. Rownocasnje cu se nanejwutšobnje wuźě­kowaś pla doněntejšnego župana Pětša Petrika, ako jo swój amt zwěrnje styri lěta wugbał. [ dalej ]

-
03.02.2009

Wjaska Groźišćo – w Pratyji 2010 prědku

Hyšći njejo pla młogich Serbska Pratyja za lěto 2009 dowucytana a žedne eksemplary togo lětosnego woblubowanego dolnoserbskego kalendarja njejsu zepśedawane, a južo jo se dała redakcija do źěła, aby pśigótowała a zestajiła manuskript za pśiducu Pratyju, za lěto 2010. [ dalej ]

-
27.01.2009

„Comy našo wuspěšne źěło dalej wjasć“

Cłonki Spěchowańskego towaristwa za serbsku rěc w cerkwi z. t. su se kóńc slědnego lěta ned dwójcy zmakali. Su dejali wuzwóliś nowe pśedse­darst­wo, ale na dnju togo planowane­go wuzwólowanja 29. nowembra že­den wót móžnych kandidatow njejo se roz­suźił, až co kandiděrowaś. Dla togo su pśestarcyli wuzwólowa­nje na 13. de­cember. Ten źeń jo se wu­zwó­liło nowe pśedsedarstwo (NC jo wó tom pisał). Nowy pśedsedaŕ Uwe Gutš­midt jo Casnikoju wótegronił na radnu licbu pšašanjow. [ dalej ]

-
27.01.2009

„Som zgubiła dobrego pśijaśela”

Z Albrechtom Langu smy zgubili znatego wědomnostnika a wědobnego Serba, a ja wósobinski som zgubiła dłujkolětnego dobrego pśijaśela. Krotko pó jogo 84. narodnem dnju jo nas na pśecej spušćił. Ža­łujomy wó njogo, mamy ga se jomu wjele źěkowaś. [ dalej ]

-
27.01.2009

Madlena Norbergowa – nowa županka w Dolnej Łužycy

Janšojce/Jänschwalde. Něźi pěś góźin jo warnowała 18. głowna zgromaźina Domowinskeje župy Dolna Łužyca w gós­ćeńcu „K lipje” w Janšojcach. Wót tych 100 pśepšosonych delegatow z kupkow a towaristwow su se na njej wobźělili dogro­mady 73. We swójej rozpšawje jo župan Pětš Petrick bilancu śěgnuł wó źěle župy pó 17. głownej zgromaźinje. [ dalej ]

-
20.01.2009

Lětosa 1,2 miliona euro wěcej

Budyšyn/Bautzen. Rada Załožby za serbski lud jo srjodu tyźeń wobzamknuła etat za lěto 2009. W nowem etaśe jo 17,25 milionow euro zaplanowanych, stakim 1,2 miliona euro wěcej nježli łoni. [ dalej ]

-
20.01.2009

Z dobreju myslu do pśichoda

Hus/Maust. Ako južo łoni, tak teke lětosa su zastupniki gmejny Gatojce/Teich­land, kótaruž twórje jsy Barbuk, Nowa Wjas a Hus, měli wjele pśicynow (Grund, An­lass), aby se wjaselili. Na woklapnicy pětk wjacor w gmejnskem domje w Hu­su su mógli na wuspěšne (erfolgreich) lěto slědk zglědowaś. [ dalej ]

-
20.01.2009

Patrick Meintz jo tenraz njasł klampawu

Prjawoz/Fehrow. W Prjawozu zapustuju tśi raze ze swěźeńskim pśeśěgom: źi­śi, fryjne a ženjone. Tyźeń njeźelu su směli nejmłodše wót Prjawoskeje Kita ze serbskim mjenim „Małe myški” ako prědne swój zapust swěśiś. [ dalej ]

-
13.01.2009

Vorschläge für Satzungsänderungen liegen auf dem Tisch

Im heutigen Casnik ist der Aufruf zur Diskussion zu Änderungen der Satzungen des Domowina-Dachverbandes veröffentlicht. Er beinhaltet einerseits die Vor­schläge, die der vom Bundesvorstand ein­­gesetzte Satzungsausschuss erarbei­tet hat, und anderseits den Stand­punkt, den der Bundesvorstand der Domo­wina auf seiner nichtöffentlichen Klau­sursit­zung am 12. Dezember 2008 in Hoyers­­­werda dazu bezogen hat. [ dalej ]

-
13.01.2009

Lacki góletkam, kótarež jo bóśon pśinjasł

Dešno/Dissen. Chtož ako šołta abo prědk­stojaŕ nawjedujo wjas, musy teke raz pśed wobydlarjami zagroniś swójo źěło, a se póznaś k dobrym wugbaśam abo k njeraźenjam swójeje politiki. Tomu ciloju słužy woklapnica – ta wósebna gmejnska abo wejsna zgromaźina, kóta­ruž pśewjeduju kužde lěto we wjelich serbskich jsach. [ dalej ]

-
13.01.2009

Zaspomniśo se: www.nowycasnik.de!

Nowe lěto jo pśinjasło redakciji Nowego Casnika pólěpšenje, na kótarež su młoge južo dlejšy cas njesćerpnje cakali. Wótněnta jo našo serbske łopjeno teke w interneśe wiźeś, a to pód adresu www.nowycasnik.de. Naša redakcija buźo wótněnta wubrane pśinoski ze śišćaneje wersije Casnika kuždy tyźeń do interneta stajaś, a wušej togo wše aktualne terminy z rubriki „Źo, ga, co?“. Wšykne artikele mógu woglědarje w interneśe komentěrowaś. [ dalej ]

-
06.01.2009

Prědny raz zas woklapnica we Wjerbnje

Wjerbno/Werben. Pśiducny tyźeń pětk dožywiju Wjerbanarje premjeru z wažnym komunalno-politiskim charakterom. Prědny raz pó něźi 25 lětach su wóni a z nimi teke luźe z wejsneju źělowu Brama a Rubyn kazane na woklapnicu. [ dalej ]

-
06.01.2009

Z klasiskeju muziku do nowego lěta

Chóśebuz/Cottbus. Zajźony pětk su lubowarje klasiskeje muziki dožywili koncert pód motto „Muzika mjazy casami – wósebny koncert na proze k nowemu lětu“, kótaryž jo iniciěrowała a wuměłski nawjedowała pianistka Heidemarie Wiesnerowa. Na njom su wustupili – mimo njeje sameje – serbska mezzosopranistka Tanja Donathojc, znaty fidlaŕ Paul Rosner a klarinetist Daniel Roy. Wěcej fotow nadejźośo we fotogaleriji! (menij „Fota“) [ dalej ]

-
06.01.2009

Mało woglědarjow na nazymskem koncerśe

Janšojce/Jänschwalde. Janšojska kupka Domowiny jo wótźaržała w Krawcojc kjarcmje swóju głownu lětnu zgromaźinu, na kótarejž jo se wobźěliło 70 Domowinarjow. [ dalej ]

-
-