Lacki góletkam, kótarež jo bóśon pśinjasł
Wjele dobrego ze žywjenja gmejny na Dešańskej woklapnicy
Dešno/Dissen. Chtož ako šołta abo prědkstojaŕ nawjedujo wjas, musy teke raz pśed wobydlarjami zagroniś swójo źěło, a se póznaś k dobrym wugbaśam abo k njeraźenjam swójeje politiki. Tomu ciloju słužy woklapnica – ta wósebna gmejnska abo wejsna zgromaźina, kótaruž pśewjeduju kužde lěto we wjelich serbskich jsach.
Taku su měli zajźony pětk w Dešnje wjacor w kjarcmje Serbski dwór, źož jo šołta gmejny a prědkstojaŕ jsy Fred Kejžor (Kaiser) wulicował wó tom, což jo se tšojło w zajźonem lěśe, wó problemach a dobrych wuglědach we pśichodnem casu. Dokulaž dwě bramborskej krajnej wótpósłańcce stej byłej pódla (Roswitha Schierowa wót CDU a Kerstin Bednarsky wót Lěwice), jo šołta wugronił naźeju, až na woklapnicy dostanjotej lěpšy doglěd do gmejnskich starosćow, a až to pśipomožo k tomu, až kraj gmejnam lěpše wuměnjenja napórajo.
Kužde spominanje na stare lěto jo pó źělach tužne a pó źělach wjasołe. Wobźělniki woklapnice su z minutu śichego wopominanja wucesćili Dešanarje, ako su łoni zemrěli. Pótom pak jo šołta měł swój nejskerjej nejrědnjejšu winowatosć na tom wjacorje dopołniś – wuwitaś w mjenju gmejny šesć góletkow, ako su łoni prědny raz to swětło togo swěta wuglědali, a jich starjejšym gratulěrowaś. Te slědne su dostali z rukowu šołty lacki za swóje źiśi z napismom „Willkommen in Dissen“.
Wuwitali su teke nowych wobydlari, darjecy jim knigły wó gmejnje. Te „nowaki“, kenž su na woklapnicu pśišli, su dostali móžnosć se tym domorodnym pśedstajiś a pór słow wó se groniś.
Łoni jo se w gmejnje mjenjej domow twariło. Šołta jo nagranjał wobydlarje, aby pśi twarjenju nowych domow glědali na suseźi a na twarske kazni, aby njedojšło k susedskim zwadam. Te zwaźenja, kótarež su togodla we jsy měli, su se rozwězali w wobjadnosći a we dobrem, bźez togo, aby musali twarjenja wótryś.
Chwalbu su dostali te, kótarež su swóje domy pórěźili a wobnowili na kradu pśikładny part. Pśez jich iniciatiwu ma wjas rědne woblico. To dej se južo togodla wuzwignuś, dokulaž gmejna njama žeden oficielny twarski pórěd wobzamknjony, a nichten njejo nuźony rědnje a naglědnje twariś. Ako pśipóznaśe teje proce jo šołta darił takemu pśikładnemu twarjarju Danieloju Mankoju (Manke) žywu wójcu, kótaruž su pśiwjadli do zala na powrjozu!
Což twarjenje nastupa, co šołta najs tak wugótowaś, aby woglědarje měli město za parkowanje. „To jo wažne za turisty, a wy njedejśo tšach měś, až pśez to naša rědna najs pśiźo do škódy“, jo pśilubił.
Wušej togo kśě se wobysliś, lěc buźo se pórěźaś droga k rěce, źož wěcej a wěcej woglědari pśijěźo k tym nowym gatam a łukam woglědat, a młogi skjaržy, až ta droga jo gjarbata a źěrata. Teke nowe bomy pósporomje drogow budu se sajźaś. Stare aleje, źož bomy starstwa dla muse se pušćiś, budu se musaś narownaś. Problem jo, až pó kazni muse se nowe bomy styri mejtarje wót kšomy drogi sajźaś, a to groni, až pas drogi buźo šyršy a gmejna musy wót burow grunty pśi droze pśikupiś.
Za gmejnu jo derje, až źěłonjemějuce luźe, kótarež dostawaju pódpěru Hartz IV, mógu w ramiku źěłowobstarańskich napšawow (Arbeitsbeschaffungsmaß-nahme) źěłaś tśi lěta a nic jano jadno ako doněnta. Wužywaŕ teje změny buźo domowniski muzej. Tam su pśecej skjaržyli, až lěbda jo se taki luź zaźěłał do swójich nadawkow, jo musał južo zasej hyś.
W Strjažowje su napórali město, źož wobydlarje mógu list, gałuzy a tšawu ze swójich gruntow wózyś. W ramiku akcije „sadowe bomy“ łoni jo gmejna kupiła 80 bomkow, kótarež su južo sajźili.
W pśiducnem casu deje dom za rěd wognjoweje wobory w Strjažowje se wutwariś, za muzej deje se grunty slězy cerkwje pśikupiś. Dešno co wušej togo za turisty bóśonowy info-centrum natwariś, njewótwisnje wót togo, lěc ten bóśonowy centrum w Wětošowje swóje nadawki wótedajo abo nic. „To njebuźo žeden nowy amt za šćit natury, ale informaciski centrum“, jo Kejžor gronił.
Wó žywjenju wósady jo wulicował faraŕ Hans-Christoph Schütt. Prědny raz docełego njejo nichten měł łoni cerkwine zakopowanje. „To ja wuzwignu, dokulaž njok, aby slěźarje za 100 lět se źiwali. Te by mógli pśiś na ideju, až jo faraŕ był gniły a jo skomuźił, zakopowanja pórědnje do knigłow zapisaś“, jo gronił. Za to jo faraŕ łoni šesć źiśi wódupił: „To mě zwjaselijo, a jo pśeśiwo wšym wuwiśowym trendam pśibytnego casa“. Z wósebnych zarědowanjow jo faraŕ nalicył mjazy drugim wuswěśenje wobnowjonych orgelow, źož jo było 500 luźi pódla, a swěźeń k cesći Kita Panka. Chwalił jo dobre zgromadne źěło z gmejnu.
Slědkoju su towaristwa měli móžnosć wó swójom źěle wulicowaś. Tu góźbu su wužyli Domowina, młoźina, sportarje a towaristwo za spěchowanje muzeja.
Šołta jo na kóńcu wuchwalił dweju młodeju wobydlarjowu, kótarež su pśinjasli Dešnoju cesć a sławu. K prědnemu jo to był Gregor Kliem, kótaryž jo z gru na akordeonje dobył prědne město we cełonimskem wuběźowanju „Młoźina muziciěrujo“, a k drugemu Trixi Worakojc, dwójna nimska mejstarka w jězdźenju pó kólasu.
Tych wušej 100 wobydlari, ako su se na woklapnicy wobźělili, su mógli se woglědaś na płachśe fota ze žywjenja gmejny w zajźonem lěśe. Wustajiś dej se, až šołta jo wótwórił zgromaźinu z pór sadami na serbski, a teke faraŕ Schütt a pśedsedaŕ Domowinskeje kupki Günter Jahn stej źěł swójogo nagrona źaržałej serbski.
(wěcej fotow z woklapnice na našej internetowej stronje www.nowycasnik.de)
G. W.
Komentary k artikeloju
To jo pak wěrno z tymi lackami... Pśigłosujom knězoju Majoroju. To jo wjelgin škóda, až na tych lackach njedajo nic serbskeg, žeden špruch na serbski... Na tom pak, se wě, njejo ten Casnik wina...:-)
Póstrow, ten Franc ;-)
Wsykno jo redne a wazne, ale cogodla te lacki za zisi jano w nimskej recy „Willkommen in Dissen“ a nic w serskej "Witajso do Desna" abo w obu lubosnych recach. Cogodla? Myslim se, az jolic ta rec ma prestiza namakas, tos psi kuzdej gozbje ta serscina winowata abo samostatna abo podla bys. Z hutsobnym postrowom Was polski psijasel Tomasz Olgierd Major z Maszewa.
Ps. Moj e-mail: tomasz_major70@op.pl ga by chto ksel ku mnjo pisas, ale jano dolnoserski. Luby postrow Tomasz