Njeby žednje do města pśeśěgnuli
Bałźic familija lubujo swój dwór, grunty a to burske źěło
K tym dwóram, ako laže pśi wejsnej droze, słuša teke Bałźic dwór (Balisch), a jich góspodarje su, móžoš groniś, pśi rěce a z teju rěcneju wódu wótrosli. Na Bałźic dwórje su žywe tśi generacije. Nejstarša jo Rosemarie Bałźina (roźona Końcakojc z Gryza), tej srědnej stej jeje syn Fryco Bałź ze žeńskeju Martinu, ako matej dweju synowu a źowku. Nejmłodšy z nich, 19-lětny Stefan, bydli pśecej hyšći ze starjejšyma na rodnem dwórje.
Slědna wjelika wóda, na kótaruž mógu se spomnjeś, jo była w lěśe 1981. Tencas jo se najšło telik dešća, až teke ten jazor blisko Grodka njejo mógł jeje wěcej nabraś. Wóda drje njejo se pśez ten dam pśederiła, ale nadrěkach jo wóda stojała bejnje dłujko a jo pśeśacała pśez te pěskowe damy, tak až droga we jsy a piwnice a łuki su byli pólate. Wognjowa wobora jo pomogała tegdy měchy z pěskom wózyś a źěry w damje zatykowaś. Majberske dwóry su „płuwali“ ako kacki na wóźe, a burja su nachwatki tu wótawu na nosańkach nosyli na wušu rolu. Teke slězy Bałźic dwóru su měli pjerwjej łuku – „wuměńkarske kuski“, ako su byli južo pitśku pówušone. Z togo casa móžo se Fryco hyšći dopomnjeś na grono: „Ta wótawa njebrowchujo tak sucha byś, ta móžo w krowjecej riśi wuschnuś“. Z tym jo měnjone, až kóńc lěśa su dny krotke a ta pózna wótawa njewuschnjo tak kradu ako to prědne seno.
{BILD1L}
Źinsa nichten w Bałźic familiji njemusy se wót rolnikarstwa žywiś – Fryco jo pśistajony pla towaristwa za wódu a grunty, ako mjazy drugim wótwardujo te damy pśi rěce a cysći groble a tšugi. Martina źěła ako asistentka pla wócnego gójca w měsće. Weto jo to burske źěło wóstało jich hobby. Togodla źarže w brožni 20 wójcow, a za to šaparske źěło pali se teke ten młodšy syn Stefan, ako wuknjo wšo wót swójogo nana – to wucynijo togo slědnego gjardego, až syn ma telik wušej za to burske źěło, lěcrownož źinsajšna młoźina zwětšego njoco nic wót togo wěźeś.
Wójcyne měso słoźi derje, a gaž maju wu Bałźic šlachtowanje, pón zgromaźijo se na dwórje ceła familija. A teke wójcyna wałma njewordujo pšec chytana. Martinina lubša zaběra jo tu wałmu z kólaskom pśěsć a z njeje śopłe štrumpy za cełu familiju źaś. A teke zeleninu njekupuju žednje w kupnicach – wšo, což trjebaju, rosćo w jich gumnje.
Swój zeleny paradiz njeby žednje zaměnili z bydlenim w měsće. „Mója Martina jo se ze mnu dla togo dwóru wóženiła“, žortujo Fryco, „a to we casu, ako to žywjenje w měsće jo se młogemu spódobnjejše zdało a wše su tam śěgnuli“. Fryca góri casy ta měsćanarska mentalita: „Měsćanarje su se nam pśecej smjali a to burske źěło su za nic měli. To jo wiźeś teke źinsa na tom, až te płaśenja za rolske produkty su tšašnje niske“.
Bałźic Fryco a Martina stej serbsku rěc nawuknułej doma, wót starjejšych a starkich. „W slědnych lětach to serbske wulicowanje jo teke wu nas kradu wótebrało“, pśiwdajotej pitśku wobtužonej. Ale až jima serbske zuki wjasele napóraju, to zatajiś njamóžotej.
G. W.
Komentary k artikeloju
Som se wjaselim, až su familije ako Bałźic Fryco a Martina, kotare serbsku rěc nawuknułej doma, wót starjejšych a starkich. Toś dobry pśikład za wšyknych Serbow/ Serskich we Łužycy. Som jano zajmny,lěc ton luby Stefan teke tu sersku/ serbsku rěc hobknjezył? Z hutšobnym postrowom Waš polski pśijaśel Tomasz Olgierd Major z Maszewa w Polskej.
Ps.
Za Serskorěcnych/ Serbskorěcnych Serskich/Serbskich pódajo swojogo e-mailowego adresa tomasz_major70@op.pl