Jo Krabat žywy abo zwikowański fenomen?
Barlinarje su zgónili zajmnostki wó historiskich žrědłach a aktualnem wuznamje Krabata
Barliń/Berlin. Barlinarje a jich gósći su mógali zgóniś wjele wó Krabaśe. We katedrali sw. Hedwig stej katedralny forum a Serbski kulturny a informaciski centrum w Barlinju 8. apryla zorganizowałej informaciski wjacor. Pśednosowałej stej dr. Toni Bruk, wjednik telewizijnego studija Sorabija w Budyšynje a dr. Susanne Hozyna wót Serbskego instituta. Su tam teke pśedawali serbske knigły ludowego nakładnistwa a serbske jatšowne jaja. Pśi małem pśikusku jo 70 pśibytnych luźi mógało pótom pśiś do rozgrona.
Dr. Toni Bruk jo pokazał film ze swójogo studija, ako jo se producěrował za serbsku telewiziju rbb „Łužyca“ pśed dwěma lětoma. We filmje jo se pokazował šyrocki spektrum togo, což jo se gótowało z powěsću wó Krabaśe w slědnych lětach a lětźasetkach: Filmy, źiwadłowe štucki, regionalne towaristwa a wjele wěcej. „Krabat jo na kuždy pad sfilmowanja gódny“, jo gronił.
We dokumenticiji, ako su ten wjacor pokazali, stej teke wiźeś Dieter Kliemek a Wolfgang Kraus. Ako Krabat a carny młynikaŕ stej wónej ducej ako turistiskej „wjelikopósłańca“ Górneje Łužyce. Teke do našogo města stej woglědałej łoni 17. decembra, ako jo była Krabatowa noc na BTU. Wolfgang Kraus wuglěda rowno ako ten Krabat, kótaregož jo stwórił Měto Nowak-Njechornski ako TEN wobraz Krabata, ako wizuelnu marku.
A rowno z Krabatom ako „marku“ jo se zaběrała dr. Hozyna we swójom pśednosku pód titelom „Magier-Marke®-Medienstar. Krabat oder die Erschaffung einer Erlebniswelt“. W slědnych pěś lětach jo se we Łužycy stało pšawe „krabatizěrowanje“. Mamy Krabatowe piwo, liker, Krabatowu muziku, Krabatowy estradowy program, pokal, młyn, towaristwa, dwór, kórtowe graśe, jězu a tak dalej. Dr. Hozyna jo se pšašała, dla cogo jo se take stało, a jo pśišła na to wugódanje, až pytaju tamne luźe swóju regionalnu identitu. Něntejšny Krabatowy region jo był až do pśewrośenja region alumuniumoweje, głažkoweje a brunicoweje industrije. To wšykno jo pšec, a z tym za wětšy źěl teke źěło luźi. Z Krabatom su namakali jadnu móžnosć, aby zasej natwarili nowy symbol regiona, ako pśinjaso luźam identitu a teke źěło.
Pśisłucharje su teke zgónili kórjenje powěsći wó Krabaśe. Z lěta 1837 mamy prědne napisane źrědło, ako wulicujo wó jadnom złem kněžku. 1848 su Kulowarje we swójej chronice naspomnjeli jadnogo dobrego kněžka, ako jo luźam pomogał. Prědne dolnoserbske naspomnjenje jo z lěta 1879. Krabat jo tam wopisany ako gólcyk, kenž wuknjo to guslowanje w měsće. Z togo a drugich žrědłow su nastali te Krabatowe knigły a powěsći, ako su nam źinsa znate. Skóro kuždy awtor jo pśi tom swóju fantaziju nałožył, a dla togo jo se Krabatowa powěsć stawnje pśeměnjała.
Źinsajšny Krabatowy region jo za wětšy źěl konstrukcija tamnych gmejnow, aby mógali lěpjej swójogo Krabata do zjawnosći spóraś a teke zwikowaś (vermarkten). Pśi tom njejo wěcej tak wažne, kake dokradne historiske póśěgi ma jadna gmejna napšawdu k tomu Krabatoju. Luźe se teke wymysluju swóje póśěgi, aby mógali lěpjej wobtwarźiś, dla cogo su źěl togo Krabatowego regiona.
Z tym jo teke dopokazane, až jo historiski serbski fenomen Krabat wordował ceło aktualny instrument, ako pomoga luźam pśi zmejstrowanju jich žywjenja.
___________________________
Měnjenja woglědarjow
Eva-Maria Klabunde: Ich gehöre zur Pfarrei St. Hedwig, und fand diesen Abend sehr informativ und interessant. Ich habe vorher schon einiges über die Sorben gewusst, und kenne auch Wittichenau, Lübben und Lübbenau.
Norbert Goderski: Ich wohne in Berlin, habe aber auch ein Anwesen in Motzen. Von daher habe ich Kontakt zum sorbischen Einzugsbereich, denn die Kreisstadt ist Lübben, und Lübbenau ist in der Nähe. Ich habe den heutigen Vortrag sehr informativ gefunden. Ich beschäftige mich seit Kurzem mit den Sorben, weil ich der Meinung bin, dass sie unsere Mitbürger sind, und sie sind die älteren Mitbürger in unserem Land. Ich hörte kürzlich sogar, sie wären die größte nationale Minderheit in Deutschland. Dies erfordert große Aufmerksamkeit und großen Respekt.
Gerat Mućišk: Mě jo se ten film a teke ten pśednosk wjelgin derje spódobał, dokulaž som w Kulowje doma. My smy doma južo w casu wót 1933 až do 1945 jano dwóje knigły měli. Te jadne su byli Krabat a druge biblija. A mója maś jo nam pśecej cytała něco z Krabata. Bóžko my te knigły wěcej njamamy. Ja njewěm, wót kogo su te pisane byli.
W Kulowje jo było tak, až młogi njejo se to žycył, až my Krabata cytamy. My smy jogo měli ako wažnego cłowjeka, kótaryž pomoga chudym. A togodla fašistiske luźe we Kulowje njejsu kśěli, až my to cytamy.
Gisela Pernakowa: Ich bin von dem Vortrag begeistert, weil ich als Lehrerin in Berlin in der 6. Klasse immer Krabat behandelt habe. Und musste ein bisschen Widerstand, auch bei den Eltern, brechen, weil die fragten, was haben wir mit den Sorben zu tun? Ich habe den Schülern natürlich auch Hintergrundwissen vermitteln können. Ich habe mit großer Begeisterung den Krabat-Stoff behandelt, wir haben dann auch Ausstellungen, haben Raben gebastelt und kleine Mühlen als Bühnen gebaut. Ich habe mich natürlich ganz an Preußler gehalten, und habe immer gefragt, woher die Sage wirklich kommt. Dazu habe ich nie etwas Richtiges gefunden. Deshalb fand ich heute den Vortrag besonders informativ und toll.
___________________________
Barlińska Serbska kulturna informacija (SKI) z. t.
Serbske towaristwo we głownem měsće ma něnto wokoło 25 cłonkow. W nalěśu su wuzwólili nowe pśedsedarstwo na dwě lěśe. Pśedsedarka jo zasej Beata Młynkowa, ako z šykom a angažementom južo lěta dłujko „šturujo“ to towaristwo. W pśedsedarstwje stej teke Cyril Pjech a prof. dr. Achim Žur.
Južo pśecej su měli w Barlinju bydlece, źěłajuce a študěrujuce Serby pótrjebu, se zmakaś. Togodla jo se załožyło w maju lěta 1990 w Barlinju Towaristwo za spěchowanje serbskego kulturnego a informacijskego centruma SKI z. t., kenž jo se krotko pó tom ako za wše wužytne pśipoznało. We wustawkach towaristwa se pišo: „Wótmyslenje towaristwa jo spěchowanje serbskeje kultury a jeje prezentacija w Barlinju ako teke spěchowanje serbsko-nimskich pośěgow a kontaktow mjazy Serbami a drugimi narodnosćami w głownem měsće. Dalej spěchujo towaristwo pśez kulturne a socialne źěło zacuśe zgromadnosći Serbow, ako bydle w Barlinju a zwenka njogo“. Wot lěta 1993 jo SKI asociěrowany cłonk Domowiny – Zwězka Łužyskich Serbow a z lěta 2002 rědowy (ordentlich) cłonk Domowiny (z internetowego boka SKI www.ski-berlin.de)
I. N.