Ga se skóńcy stopjenje domownje?
Rozgórjone pótrjefjone w diskusiji z ministarjom
Grabk/Grabko. Ralf Christoffers, bramborski ministaŕ za góspodarstwo a europske nastupnosći, jo pónjeźele, 23. awgusta, póbył we wót brunice wobgrozonem regionje. Wón jo pśišeł na pśepšosenje bergarskich iniciatiwow a pótrjefjoneje gmejny Derbno. Planowane jo było busowa ekskursija pśez wobgrozone jsy a krajinu a pótom diskusija, źož su pótrjefjone mógali ministarja direktnje wó swójich problemach informěrowaś. Pśijěli njejsu jano luźe z wokoliny, ale teke luźe z Beeskowa a Neutrebbina, źož jim grozy zatłocowanje togo wuglikowego dioksida, kenž nastanjo pśi spalenju brunice. Wóni su pśišli ministarja na to dopominat, až jo w jich stronach rowno jogo partaja Lěwica we wólbnem wójowanju zlubiła zatłocowanjeju CO2 zadoraś. Z Rownego jo Jens Kreisel, zastupnik tamneje bergarskeje inicitaiwy „Umsiedler Schleife“, wó problemach wulicował, kenž něnto juž we pśigótach na pśesedlenje nastanu.
Busowa ekskursija jo jasnje pokazała rědnosć tych starych burskich jsow, kenž su se pó lěśe 1989, gaž jo se wobydlarjam zlubiło kóńc wudobywanja brunice, mócnje wuwijali. Organizatory su wósebnje tym pótrjefjonym na kšomje planowaneje jamy Janšojce-Połnoc, kenž se njepśesedliju, ale kenž musy pótom lěta a lětźasetki ze slědami brunicoweje jamy direktnje pśed jich domami žywe byś, móžnosć dali se wobśěžkaś. Wóni maju něnto juž ze slědami jamy Janšojce wójowaś, za bliskeju pólskeju granicu grozy nowa jama, a gaby nowa jama Janšojce-Połnoc hyšći k tomu pśišła, by jich žywjeńska situacija doceła njemóžna wordowała – wokolina znicona, bager pśiźo až na 150 mejtari k domam, žedna spódna wóda za gumna wěcej a drogi na źěło a ku gójcoju atd. dłujke a wobśěžne.
Pólska bergarska inicitatiwa, kenž jo se pśeśiwo tamnym brunicowym planam załožyła, jo ten wjacor pśišła na pódpěru nimskich susedow. Wóni maju tšach, až se problem brunice jadnobocnje na pólski bok pśesunujo, dokulaž jo we Nimskej tuchylu wěcej woboranja.
Diskusija, kenž jo se ekskursiji pśizamknuła, jo se wótměła we nabitem połnem zalu Grabkojskego gósćeńca. Nanejmenjej 150 luźi jo pśišło, aby wót ministarja zgónili, co jo zacuwał, naglědajucy jich wobgrozoneje domownje, a lěc jo wopšawnjone, až wětšniki muse 1000m zdalone wót sedlišćow stójaś, bager pak smějo se domam pśibližyś až na 150m. Ministaŕ njejo ten wjacor zamógał, tych rozbuźonych luźi změrowaś ze swójimi słowami. Wěcej razow jo zlubił, až wó wótbagrowanju hyšći njejo nic rozsuźone a proces planowanja buźo se demokratiski wótměś. Teke napśeśiwnikam zatłocowanja CO2 jo powěźeł, až njebuźo se to w jich regionje staś, gaž techniska metoda njejo wěsta a wuzdrjata. Na kšomje pótrjefjonym (Randbetroffene) jo ministaŕ gronił, až na jich śěžkosći budu we pśichoźe lěpjej glědowaś.
Weto jo było w zalu pytnuś, až su luźe swóju dowěru do politikarjow a jich zlubjenja zgubili. Wiźeś su ale teke byli dobre zwiski mjazy pótrjefjonymi wšych regionow, kenž su w lěta dłujkem wójowanju pśeśiwo brunicy nastali.
D. Š.