Wjaska Groźišćo – w Pratyji 2010 prědku
Hyšći njejo pla młogich Serbska Pratyja za lěto 2009 dowucytana a žedne eksemplary togo lětosnego woblubowanego dolnoserbskego kalendarja njejsu zepśedawane, a južo jo se dała redakcija do źěła, aby pśigótowała a zestajiła manuskript za pśiducu Pratyju, za lěto 2010. Wóna móžo teke slědk glědaś na małki jubilej, pśeto pśed 130 lětami – w lěśe 1880 – ga su wudali prědny raz Pratyju w dolnoserbskej rěcy. Rowno załožona dolnołužyska Maśica Serbska běšo se tegdy za to póstarała...
Redakcija Pratyje a serbske nakładnistwo w Budyšynje, ako jo zagronite za wudawanje Pratyje, stej 22. januara kazałej awtorkam a awtoram do Serbskego domu, aby se rozgranjali wó tom, kak dej móžo wuglědaś pśiducy dolnoserbski kalendaŕ. Gregor Wieczorek, kenž jo ten głowny redaktor Pratyje, jo se nejpjerwjej wuźěkował dla pilnego dopisowanja do slědneje Pratyje (w njej ga jo wušej 40 awtorow zastupjonych), a jo se žycył, aby se pśiduca Pratyja z pomocu doněntejšnych a dalšnych awtorow, wósebnje serbskich a serbski pišucych, nanejmjenjej rowno tak derje raźiła ako ta něntejšna. K wěsći jo dał, až buźo w Pratyji 2010 to grono wósebnje wó wjasće Groźišću pla Mósta. K tomu buźo rědny wobraz na wobalce, a to se wě, teke žedne pśinoski su pśedwiźone, na pśikład wó serbskem procowarju a ceptarju Hanzo Hühnchenu, kenž jo se tam naroźił. Awtory, kenž mógu wó njom a docełego wó Groźišću pisaś, su witane.
W diskusiji jo šło mjazy drugim wó tom, co dej byś w Pratyji wótśišćane. Dotychměst su to za wětšy źěl pśinoski z historije, hyšći pśemało jo takich ze źinsajšnego casa. To pak jo nadawk wšych kalendarjow, luźi zeznaś z historiju swójeje domownje, jo se k tomu groniło. Anamarja Matšeńcowa z Bórkow, Erich Wojto z Janšojc a drugi su byli měnjece, až jo za nich ako staršych awtorow lažčej a jadnorjej, pisaś wó tom, což jo se raz tšojło wó tom źinsajšnem by mógali a musali te młodše pisaś. A te młode awtorki a awtory – te cesćej bóžko hyšći feluju. To by mógali byś wósebnje wuknice a wukniki Dolnoserbskego gymnaziuma, serbske studenty abo samo Witaj-źiśi ze šulow.
Dalej jo było diskusija ten źeń teke wó tom, kaka dej byś ta serbska rěc w pratyji. Ta dej byś ludowa, wejsańska, ale móžo rowno tak byś tšochu „wuša”, šulska. Głowna wěc, až luźe jej rozměju, su se byli wšykne wobjadne, teke Juro Frahnow z Picnja, kenž jo mócnje pleděrował za tradicionalnu ludowu rěc a jo nagranjał redakciju, aby nałožowała stary Mukowy pšawopis.
Docełego, tak jo se na pósejźenju w Serbskem domje naraźiło, by se dejało wěcej diskutěrowaś wó perspektiwje Serbskeje Pratyje, kótarež jo dostał a na pśikład z kalendarjom „Stog” konkurencu w Chóśebuskich a błośańskich stronach.
Redakcija – tak jo se groniło – wótcakujo až do kóńca februara abo do srjejź měrca pśinoski za nowu Pratyju. Žedne južo ma, ale dalšne su trěbne a na te se wjasele a narske cakaju Gregor Wieczorek, Adelheid Dawmowa (Casnik), Bernd Melcher (Płomje) a Torsten Mak (ceptaŕ Dolnoserbskego gymnaziuma) a, to se wě, teke Janka Pěčkojc de Lévano ako zagronita lektorka w serbskem nakładnistwje.
H. A.