„Comy našo wuspěšne źěło dalej wjasć“
We rozgronje z nowym pśedsedarjom towaristwa za serbsku rěc w cerkwi Uwe Gutšmidtom
Cłonki Spěchowańskego towaristwa za serbsku rěc w cerkwi z. t. su se kóńc slědnego lěta ned dwójcy zmakali. Su dejali wuzwóliś nowe pśedsedarstwo, ale na dnju togo planowanego wuzwólowanja 29. nowembra žeden wót móžnych kandidatow njejo se rozsuźił, až co kandiděrowaś. Dla togo su pśestarcyli wuzwólowanje na 13. december. Ten źeń jo se wuzwóliło nowe pśedsedarstwo (NC jo wó tom pisał). Nowy pśedsedaŕ Uwe Gutšmidt jo Casnikoju wótegronił na radnu licbu pšašanjow. Pšašała jo se Ines Neumannojc.
NC: Kněz Gutšmidt, Wy sćo nowy pśedsedaŕ towaristwa. Kak dłujko sćo južo jogo cłonk? Dla cogo sćo do njogo zastupili?
Uwe Gutšmidt: Cłonk towaristwa za serbsku rěc w cerkwi som tśi lěta. Póchadam z wósady Kita Panka a Bogumiła Šwjele. Tam w Dešnje som wordował dupjony a tek górjej brany. Som we wěrje do Boga wótrosł. Móje prědne serbske namše som dožywił pśed 30 lětami pla serbskich katolikow w Górnej Łužycy. Za jich towaristwo Cyrila a Metoda mam wjelike sympatije.
Do našogo towaristwa som zastupił, aby sobu pomogał wósadu w duchu Šwjele wuwijaś. W casu DDR smy Šwjelu zeznali jano ako procowarja. Ale wón jo był pśedewšym serbski faraŕ, how jo wón měł funkciju pastyrja. Pó njom pak wjele lět smy byli mimo serbskego pastyrja.
Wjele nabóžnego som nawuknuł wót serbskego starkego. Ja som jomu ze serbskego Swětego pisma prědk lazował. Wón jo mě wucył to ludowe wugranjanje. Pśez njogo som namakał móju drogu.
Starki z Wjerbna jo cełe žywjenje lidował, až dostanjo Bóže słowo jano w nimskej rěcy. Ako młody muski jo rad jěł z kólasom do Wětošowa, źož jo faraŕ Běrgaŕ serbski prjatkował. Wón jo tek znał Šwjelu.
NC: Kake su Waše cile, což towaristwo nastupa?
Uwe Gutšmidt: Našo towaristwo źěła w duchu Šwjele. How mamy cerkwine tradicije, ako by dejali se wěcej cesćiś. Serbska nabóžna literatura ma rěcny a spirituelny wjazym. Toś ten wuznam móžo nam pomogaś. Teke how wiźim katolske bratśi ako pśikład. Našo slědne Swěte pismo smy naźěłali w lěśe 1863. To žywjenje w diktaturoma jo nam wjelike rany na dušy napórało. Jano pśez młode luźe, to su te Witaj-źiśi, móžomy našu situaciju pólěpšyś. Ako Witaj-ceptaŕ wiźim móžnosći za pśichod. Tek ewangelska cerkwja ma how zagronitosć, dokulaž mamy tek ewangelske Witaj-wukniki.
NC: Źo wiźišo słabosći a móc towaristwa?
Uwe Gutšmidt: Towaristwo jo wjele dosegnuło: mamy namše, serbske prjatkowanja w radiju, mamy cerkwinu pśiłogu „Pomogaj Bog” w Nowem Casniku atd. Mamy serbske dupjenja a zakopowanja.
Ale naše mócy su wobgranicowane. By rad kśěli hyšći wěcej naźěłaś. W něntejšnych wobstojnosćach mamy granice. Wobstojnosći změniś a pólěpšyś, to jo proces dłujkego procowanja. Ale my njocomy se powdaś, ale wutraś.
NC: Dobyśe sponsorow jo było we slědnych lětach wažny nadawk towaristwa. Co maśo na tom pólu prědk? Jo financěrowanje fararskego města zawěsćone?
Uwe Gutšmidt: Aktiwnosćam našogo małego towaristwa mamy se źěkowaś, až smy to dosegnuli, což mamy. Běrtyl města za fararja jo zawěsćony. Ale fakt jo teke, až na dlejšy cas njamóžomy naše cile z běrtyl městom zmejstrowaś. How wiźim moralisku zagronitosć cerkwje. Nimce su nam 1941 dušepastyrja wezeli. Mimo njogo jo serbska rědownja w diktaturoma wóteběrała. Až cerkwja musy žariś, lažy tek na tom, až luźe su z njeje wustupili. Cerkwja jo se sama škódowała. Cu cerkwju ako cełk zmócowaś, take njejźo mimo Bóžego słowa w serbskej rěcy.
Mó stary nan jo pśecej gronił: Chtož njesejo, ten nježnějo.
NC: Wuša promštowka ma taku poziciju, až dej teke nadalej towaristwo město za serbskego faraja tak financěrowaś, ako jo to dotychměst było. Kake jo Wašo stojnišćo k tomu?
Uwe Gutšmidt: Mam wósobinsku poziciju promštowki za wjelgin njeglucnu. My smy wše źiśi našogo kněza. A Bog jo kśěł, až smy serbske. Mam serbsku rěc za bóžy dar. Cerkwja ma serbske źiśi a nimske. Pśed Bogom mamy samske pšawa. Mamy pšawo na pódpěru. How mam jasne wócakowanja.
NC: Cośo wěcej wósadow do serbskego dušepastyrstwa zapśěgnuś?
Uwe Gutšmidt: Wětošojska wósada jo naš cłonk. How mamy hyšći reserwy. Nowe wósady dobyś, to buźo dłujki proces. Lětźasetki su wše wósady de facto pśenimcone byli. Něnto jo serbska wósada se zasej do žywjenja zbuźiła. How comy se procowaś, aby teke druge slědowali Wětošojskej wósaźe. Wažne jo tek, až wukniki Dolnoserbskego gymnaziuma cytaju serbske epistele.
Teke serbske graśe pśi kórytku, kótarež wukniki graju, mam za super wěc. Wiźim w něntejšnem casu tek šanse. Wucym fach LER na serbski.
NC: Towaristwo jo 2008 wjele naźěłało, a zawěsće ma teke za 2009 wšake prědk. Kake su waše konkretne projekty?
Uwe Gutšmidt: 2009 buźomy to wuspěšne źěło dalej wjasć. Mamy wjeliki jubilej: 300 lět serbske swěte pismo w śišćanej formje. Konkretnje buźomy hyšći wó tom informěrowaś.
Ja cu z fararjom Hanke z Tšupca jěś do Pólskeje. Tam co se serbski powědajuca młoźina z Tšupca zmakaś ze serbski pówědajuceju młoźinu z Golenjowa. Comy tek swěśiś namšu w pólskej rěcy. Musymy tym młodym luźam něco aktraktiwnego bitowaś. Pólaki su wažny partnaŕ za mnjo.
NC: Dajo južo termin za wudaśe perikopow?
Uwe Gutšmidt: Som glucny, až se na perikopach źěła. Som narski, kaki ten manuskript buźo. Trjebamy nabóžnu literaturu. Aby wjele luźi taku literaturu lazowało, trjebamy LER a nabóžninu tek w serbskej rěcy.
NC: Bórkowarje su se žycyli namše na kóńcach tyźenja ze serbskimi elementami. Buźo take něco?
Uwe Gutšmidt: Bórkowarje spiwaju tek jatšowny kjarliž jatšownicu. Wšo, což serbskej wěrje pomoga, to ja witam. Problem móžo nastaś, až młode fararje njewuměju našu rěc. Młody faraŕ Schütt njamóžo z běrtyl městom wšo zwónoźeś. How trjebamy lajske luźe.
NC: Na wobradowanju towaristwa 29. nowembra sćo pśišli ku konsensoju, až dej byś śěžyšćo źěła towaristwa we bliskem casu wabjenje młodych luźi. Kak cośo to dosegnuś?
Uwe Gutšmidt: Wobradowanje jo pokazało jasne cile. Młode luźe wabiś, njebuźo lažko. How njamamy tradicije. Z familijoweju namšu a ze źěłom ze serbskimi młodymi luźimi smy akle chopili. Tek w Dešnje graju młode luźe w serbskich namšach wětšu rolu. Jano ze žurnym źěłom móžomy se pólěpšyś.
NC: Swětki buźo kolekta w cełem wobcerku krajneje cerkwje zběrana za to serbske. Buźośo za to wósebnje wabiś?
Uwe Gutšmidt: Ta kolekta swětki jo dobry signal. Buźomy wó tom informěrowaś pśez medije. Swětki mamy tek drugi jubilej. Swětki prědk 10 lět smy w rumnosćach cerkwje we Wjerbnje załožyli towaristwo Pónaschemu. Změjomy stakim naš 10. burstak.
NC: We februarje abo w měrcu buźo 150. dolnoserbska namša nowego casa. Kak cośo to cesćiś?
Uwe Gutšmidt: W januarje se zmaka kupka „Serbska namša“. Pón buźomy wó tom se rozgranjaś.
Wutšobny źěk za rozgrono.
I. Neumannojc